Vijftien collecties gerangschikt op wat ze werkelijk bezitten — drie miljoen objecten aan de Paleiskade, negen keizerlijke paaseieren aan de Fontanka en 850,000 wapens in een bakstenen arsenaal.
In de meeste steden komen de musea lang na de stad. In Sint-Petersburg kwamen ze er bijna mee. Peter de Grote opende hier in 1714 het eerste openbare museum van Rusland, elf jaar na de stichting van de stad, en vulde het drie jaar later met de preparatenpotten van een Amsterdamse anatoom.[14] De gewoonte hield stand. De keizerlijke staat verzamelde onophoudelijk — schilderijen, scheepsmodellen, kanonnen, de klederdracht van elk volk dat hij inlijfde — en na 1917 maakte de staat die hem verving van de paleizen de gebouwen waarin dat verzamelen wordt getoond. De dichtheid is ongewoon genoeg dat het historische centrum en de bijbehorende monumenten in 1990 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst kwamen als één plek die 126 afzonderlijke locaties omvat.[37]
De bezoekcijfers bevestigen dat nog altijd. In 2025 was het Russisch Museum het op vijf na meest bezochte kunstmuseum ter wereld, met 5,087,276 bezoekers in zijn paleizen; de Hermitage stond twaalfde, met 3,846,375.[3] Elk van beide zou de reis op zichzelf al rechtvaardigen. Wat de stad meer dan een weekend waard maakt, is de laag daaronder: een marinemuseum dat zijn oprichting dateert op een brief die Peter in 1709 schreef, een artilleriecollectie van meer dan 850,000 voorwerpen in een hoefijzervormig arsenaal, een half miljoen etnografische objecten verzameld voordat de twintigste eeuw de gemeenschappen die ze maakten opnieuw ordende.
Wat volgt rangschikt er vijftien, geordend naar wat de vaste collectie bevat en of je het ergens anders zou kunnen zien, daarna naar het gewicht van het gebouw en de plek, en pas als laatste naar bezoekersgegevens. Enkele werkelijk belangrijke musea in Sint-Petersburg ontbreken omdat ze nog niet in de catalogus van Caleido staan; ze worden aan het eind genoemd.
St Petersburg | 1764 | State museum | 4.8★ (58,843 Google reviews)
Catharina de Grote kocht in 1764 de schilderijencollectie van de Berlijnse koopman Johann Gotzkowsky, en het kopen hield nooit op: zo'n drie miljoen objecten vullen nu een complex van zes historische gebouwen.[1][2] Leonardo's Madonna Benois hangt hier, naast de Madonna Litta die het museum aan Leonardo toeschrijft en de meeste onderzoekers aan een leerling, plus Rafaëls Madonna Conestabile en Rembrandts Danaë.[2][5] De Matisses en Picasso's in het Generale Stafgebouw komen uit de genationaliseerde collecties Sjtsjoekin en Morozov — 316 werken, overgedragen in 1948, waaronder Matisse' door Sjtsjoekin bestelde De dans uit 1910.[2][4] In 2025 telde het 3,846,375 bezoekers.[3]
St Petersburg | Opened 1898 | State museum | 4.8★ (15,946 Google reviews)
Nicolaas II stichtte het per decreet ter nagedachtenis aan zijn vader Alexander III; het ging in 1898 open voor publiek in Carlo Rossi's Michajlovpaleis.[7][8] Het museum bezit de grootste collectie Russische kunst ter wereld: Brjoellovs De laatste dag van Pompeï, Repins Het antwoord van de Zaporozje-Kozakken, Ajvazovski's De negende golf en iconen die teruggaan tot de twaalfde eeuw.[6][7] De aangrenzende Benoisvleugel trekt het verhaal door tot het heden, inclusief Malevitsj' Zwart vierkant van 1923.[7] Over al zijn paleizen samen trok het in 2025 5,087,276 bezoekers — zesde ter wereld, vóór de Hermitage.[3]
St Petersburg | Largely complete 1759 | Imperial palace, main building of the Hermitage | 4.8★ (54,043 Google reviews)
Dezelfde instelling en hetzelfde ticket als de Hermitage, maar het gebouw verdient een eigen vermelding.[10] Rastrelli begon de herbouw in 1732 en het paleis zoals het er staat was in 1759 grotendeels voltooid; de ongeveer 1,500 zalen dienden tot 1917 als officiële keizerlijke residentie.[9] In 1837 brandde het uit, en Vasili Stasov herstelde het exterieur, de belangrijkste staatsievertrekken, de Jordaantrap en de Grote Kerk in ongeveer een jaar.[9] Die trap behoudt Rastrelli's rococo, en de Militaire Galerij van 1812 bevat 332 portretten van generaals die tegen Napoleon vochten, geschilderd door George Dawe.[9] Kom voor de zalen, niet alleen voor wat erin staat.
St Petersburg | 1714 | Imperial palace and park museum-reserve | 4.8★ (80,024 Google reviews)
Peter begon eraan in 1714; Rastrelli breidde het tussen 1747 en 1756 uit voor keizerin Elisabeth.[12] Het wonder is het waterwerk: 96 kilometer kanalen, zestien vijvers en 135 hydraulische constructies voeden elke fontein uitsluitend door zwaartekracht, met zo'n 1,100 liter per seconde, en pompen zijn er nooit aan te pas gekomen.[11] De 64 fonteinen van de Grote Cascade komen samen bij Samson die de muil van een leeuw openbreekt — de Grote Noordse Oorlog in verguld brons — en spuiten het water 21 meter hoog.[11][12] Duitse troepen verwoestten het landgoed in 1941, dus veel hiervan is restauratie; let erop dat Monplaisir, Peters eigen huis aan zee, zelf gesloten is voor restauratie, net als Marly.[11]
St Petersburg | 1714 | Academy of Sciences museum | 4.4★ (22,297 Google reviews)
Ruslands eerste openbare museum, in 1714 door Peter gesticht en nog altijd beheerd door de Academie van Wetenschappen.[14] De kern is het anatomisch kabinet dat hij in 1717 kocht van de Amsterdamse anatoom Frederik Ruysch — geconserveerde foetussen en misvormingen, mede aangeschaft om zijn onderdanen hun bijgeloof af te praten — nu te zien in de Ronde Zaal.[13][14] De bredere collectie nadert twee miljoen stukken, waaronder materiaal dat van James Cooks reizen is meegebracht.[14] Het gebouw in petrinische barok op het Vasiljevski-eiland werd in 1727 voltooid.[14] Ongemakkelijk, onherhaalbaar, en de voorvader van elk museum in deze stad.
St Petersburg | Opened 2013 | Private museum in the Shuvalov Palace | 4.8★ (14,079 Google reviews)
Viktor Vekselberg kocht in 2004 het volledige Fabergébezit van de familie Forbes, net voordat het onder de hamer kwam, en opende dit museum in 2013.[16] Hier staan negen keizerlijke paaseieren — waaronder het Eerste Kip-ei, het Kroningsei, Lelietjes-van-dalen, Rozenknop, Laurierboom en de Orde van Sint-Joris; de Kremlin Wapenkamer in Moskou heeft er tien.[16][17] Eromheen staan meer dan 4,000 objecten in goud, zilver, email en hardsteen, volgens het museum de grootste collectie werk van Fabergé ter wereld.[15] Het decor is het Narysjkin-Sjoevalovpaleis aan de Fontanka, tussen 2006 en 2013 gerestaureerd.[16]
St Petersburg | 1895; independent 1934 | State museum | 4.7★ (3,340 Google reviews)
In 1895 opgericht als etnografische afdeling van het Russisch Museum, in 1923 opengesteld voor publiek en sinds 1934 zelfstandig.[18] Zo'n 500,000 objecten documenteren de volken van het Russische Rijk en de Sovjet-Unie — de Baltische landen en het arctische noorden, de Kaukasus, Centraal-Azië, de Wolga en de Oeral, Siberië en het Verre Oosten — kleding, gereedschap, woningen en rituele voorwerpen, verzameld voordat de twintigste eeuw de gemeenschappen die ze maakten opnieuw ordende.[18] Vasili Svinjin bouwde er tussen 1902 en 1913 een speciaal ontworpen neoclassicistisch onderkomen voor naast het Michajlovpaleis.[19] Wie wil zien hoe een keizerrijk naar zichzelf keek, moet hier zijn.
St Petersburg | 1832 | Academy of Sciences natural history museum | 4.6★ (9,216 Google reviews)
Opgericht in 1832 uit het natuurhistorisch kabinet van de Kunstkamera, waardoor veel preparaten ouder zijn dan de instelling die ze bewaart; ze noemt haar bezit een van de grootste zoölogische collecties ter wereld.[20] Een 27 meter lang blauwvinwalvisskelet vult de entreehal, en in de zoogdierzalen staan wolharige mammoeten uit de Siberische permafrost — de Berezovka-mammoet en het kalf Dima — het soort exemplaar dat alleen een land met zoveel bevroren grond oplevert.[21] Sinds de jaren 1890 zit het in het voormalige zuidelijke pakhuis van de beurs, gebouwd in 1826–32.[21] Houten vitrines, dichtbedrukte labels, geen theater.
St Petersburg | Built 1818–1858; museum since 1931 | State museum-monument | 4.9★ (48,672 Google reviews)
Een kerk, bewust opgenomen. Ze is sinds 1931 een museum en wordt vandaag gerund als het Staatsmuseum 'Isaakskathedraal'; het besluit uit 2017 om haar aan de orthodoxe kerk over te dragen verliep op 30 december 2018 en is nooit verlengd.[23] Auguste de Montferrand deed er veertig jaar over, van 1818 tot 1858: 112 granieten zuilen, een koepel die 101.5 meter hoog reikt, een iconostase omlijst door zes malachiet- en twee lazurietzuilen, en Brjoellovs door vocht aangetaste schilderijen, gekopieerd in mozaïek — een klus die nooit is afgemaakt.[23] Hetzelfde museum beheert de Kerk van de Verlosser op het Bloed, waarvan de 7,065 vierkante meter mozaïek werd ontworpen door Vasnetsov, Nesterov en Vroebel.[22][24]
St Petersburg | 1709 | Ministry of Defence museum | 4.8★ (5,562 Google reviews)
Zijn geboortedatum is een zin uit een brief die Peter I in januari 1709 schreef over een modelkamer voor scheepsbouwtekeningen, wat het een van de oudste musea van Rusland maakt.[26][27] Ruim 719,000 stukken, waarvan meer dan 2,000 scheepsmodellen.[27] Het relikwie is Peters botik, het bootje dat de grootvader van de Russische vloot wordt genoemd en hier nog altijd wordt bewaard — het botenhuis van de Peter-en-Paulusvesting heeft alleen een replica — getoond naast de scheepstroon van Catharina II en op zee buitgemaakte trofeeën.[26][27] Sinds april 2013 zit de collectie in de gerestaureerde Krjoekov-marinekazerne, die haar de ruimte gaf die de Beurs nooit had.[25][27]
St Petersburg | 1703 | Ministry of Defence museum | 4.8★ (8,306 Google reviews)
Het voert zichzelf terug op het Zeughaus dat Peter in 1703 stichtte, na een decreet van het jaar daarvoor dat oude en buitgemaakte kanonnen bewaard moesten worden 'ter herinnering, ter eeuwige roem' — en het heeft ze bewaard: ruim 850,000 stuks.[28] Bronzen kanonnen van Andrej Tsjochov, een Katjoesja-raketwerper, een zaal gewijd aan Kalasjnikov en meer dan 250 stukken geschut, zelfrijdend materieel en raketsystemen op het binnenterrein.[28][29] Sinds 1868 vult het het Kronverk, Pjotr Tamanski's hoefijzervormige bakstenen arsenaal van 1851–60 tegenover de Peter-en-Paulusvesting.[28][30]
St Petersburg | Palace from c. 1776 | Palace museum | 4.8★ (11,561 Google reviews)
Vallin de la Mothe bouwde het rond 1776; Andrej Michajlov gaf het in de jaren 1830 zijn huidige vorm voor de Joesoepovs, die het vulden met meer dan 40,000 kunstwerken, waaronder Rembrandts, voordat 1917 alles verstrooide.[32] Wat overleeft is de architectuur — enfilades van staatsievertrekken en een privétheater als een juwelendoos, waarvan Ernst von Liphart het doek en het plafond schilderde.[32] In het souterrain worden de kamers waar Feliks Joesoepov, grootvorst Dmitri Pavlovitsj en Vladimir Poerisjkevitsj Raspoetin in december 1916 doodden, als tentoonstelling bewaard.[31][32]
St Petersburg | 1919 | State museum | 4.7★ (2,058 Google reviews)
Opgericht als Museum van de Revolutie in 1919 en op 11 januari 1920 voor het eerst geopend in de zalen van het Winterpaleis.[33] Het beslaat twee stadspaleizen, verbonden door een middenblok uit de jaren vijftig: het art-nouveauhuis van A. I. von Hagen uit 1904–06, gebouwd voor de ballerina Matilda Ksjesinskaja en van maart tot juli 1917 in gebruik als bolsjewistisch hoofdkwartier, en het Brandthuis van R. F. Melcer uit 1909, gebouwd voor een houtindustrieel.[33] De collectie telt ruim 474,000 objecten, en de vaste opstelling, 'Mens en macht in Rusland in de 19e–21e eeuw', ging in 2013 open.[33]
St Petersburg | Memorial apartment museum | 4.7★ (3,539 Google reviews)
Poesjkin trok in september 1836 met zijn gezin in elf kamers aan de Mojkakade en stierf daar op 29 januari 1837, twee dagen na zijn duel met d'Anthès.[34] Het appartement is gereconstrueerd op basis van getuigenissen van tijdgenoten en bewaarde historische documenten; zijn schrijftafel en leunstoel staan in de studeerkamer, en het museum bewaart zijn dodenmasker, een lok van zijn haar en de bank waarop hij stierf.[34] Het is klein en stil, en het draagt een gewicht dat geen enkel museum in de stad evenaart: voor Russische lezers hield hier de centrale figuur van de taal op.
St Petersburg | 2010 | Private museum | 4.7★ (16,594 Google reviews)
Al het bovenstaande stopt min of meer in 1917; Erarta is de correctie. Geopend in 2010 op het Vasiljevski-eiland, is het het grootste particuliere museum voor hedendaagse kunst in Rusland, met ruim 2,800 werken van meer dan 300 kunstenaars van de jaren vijftig tot nu — realisme, abstractie, primitivisme, installatie en video.[35][36] Veel ervan is van kunstenaars die geen enkel staatsmuseum verzamelde. Het heeft nooit staatssteun, subsidies of sponsors aangenomen en brengt jaarlijks zo'n veertig tentoonstellingen op 12,000 vierkante meter in een gebouw dat in 1951 werd neergezet voor de districtsafdeling van de Communistische Partij.[35][36]
Drie criteria, in deze volgorde toegepast.
Ten eerste de vaste collectie — wat er werkelijk in zit, en of het ergens anders te zien is. Ten tweede het gebouw en de plek. Werk dat nog staat in de ruimte waarvoor het is gemaakt, telt zwaar; daarom wordt het Winterpaleis als een werk op zichzelf gerangschikt in plaats van bij de collectie van de Hermitage gevoegd, en daarom worden het Kronverk en de Krjoekovkazerne uitvoerig beschreven. Ten derde onderbouwde bezoekersgegevens — de jaarlijkse bezoekersenquête van The Art Newspaper waar een museum daarin voorkomt, en Googles sterbeoordeling samen met het aantal recensies waar dat niet zo is.[3] Recensieaantallen meten de toeloop, niet de collectie, en mochten nooit alleen een positie bepalen: Peterhof heeft het hoogste aantal recensies van alle musea in deze catalogus en staat vierde.
Instellingen en locaties worden uit elkaar gehouden. Het cijfer 5,087,276 hoort bij het Russisch Museum als groep paleizen, niet bij het Michajlovpaleis alleen, en de 3,846,375 van de Hermitage betreft een complex van zes gebouwen, waarvan het Winterpaleis er één is.[3]
Uit principe uitgesloten. Replica- en beleefattracties: de modelhallen met Rusland in miniatuur, de maquette van de achttiende-eeuwse stad, het wassenbeeldenmuseum, de schaduw- en Harry Potter-attracties, het multimediale geschiedenispark. Ze krijgen stelselmatig meer recensies dan echte musea en bezitten geen collectie. Het Museum van Sovjet-Speelautomaten is het dichtste geval — de machines zijn authentiek en gerestaureerd — maar er wordt op gespeeld in plaats van gecureerd, en het bleef onder de streep. Kerken zijn eveneens uitgesloten, met één bewuste uitzondering: de Isaakskathedraal is sinds 1931 een museum, verkoopt kaartjes, heeft conservatoren in dienst en beheert drie andere panden, waaronder de Kerk van de Verlosser op het Bloed, wat haar in alles behalve de naam een museumcomplex maakt.[22][23]
Net onder de streep, en uw tijd waard: het Stroganovpaleis en de Benoisvleugel, beide dependances van het Russisch Museum en beide open; het Staatsmuseum voor de Geschiedenis van de Religie; het A. S. Popov Centraal Museum voor Communicatie, dat 8 miljoen stukken van de Russische nationale filatelistische collectie bezit; en het paleis op het Jelagin-eiland.[38]
Nog niet in Caleido's catalogus, en werkelijk onmisbaar: het Catharinapaleis in Tsarskoje Selo, Pavlovsk, de Peter-en-Paulusvesting met het Staatsmuseum voor de Geschiedenis van Sint-Petersburg, de gedenkappartementen van Dostojevski en Anna Achmatova, het Mensjikovpaleis en het Russisch Spoorwegmuseum. Hun afwezigheid hier is een gat in de catalogus, geen oordeel over hen.
Nergens hierboven staan openingstijden, ticketprijzen of tijdelijke tentoonstellingen. Die veranderen sneller dan een gids kan worden bijgewerkt, en een verouderde gids is erger dan geen. Elk museum op de lijst is op zijn eigen site gecontroleerd op langdurige sluiting, want een museum dat dicht is voor verbouwing meldt zich nog steeds als open: geen van de vijftien is gesloten. Twee gedeeltelijke sluitingen zijn goed om te weten voordat u gaat — in Peterhof zijn de paleizen Monplaisir en Marly gesloten voor restauratie, en in de Kunstkamera zijn de Gottorpglobe en het Eerste Astronomisch Observatorium gesloten voor herinrichting.[11][13]
Eén bronwaarschuwing, want de catalogus zelf klopt hier niet. Het domein dat voor het artilleriemuseum wordt vermeld, artillery-museum.ru, is niet langer van het museum: de site serveert nu content van online casino's en is hierboven nergens aangehaald. Het echte webadres van het museum is museum-artillery.ru.[30]
Nog geen reacties — wees de eerste.