Hoe een paar luide, lager gestemde bands uit het industriële hart van Engeland 's werelds duurzaamste extreme muziek smeedden
Heavy metal behoort tot de meest kenmerkende en duurzame vormen van populaire muziek die in de twintigste eeuw ontstonden. Het ontwikkelde zich in de late jaren zestig en vroege jaren zeventig, grotendeels in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, uit de bluesrock, psychedelische rock en acidrock van het voorgaande decennium.[1] Wat het onderscheidde van zijn voorouderlijke stijlen was een doelbewuste verheviging: luide, vervormde gitaren, nadrukkelijke ritmes, een dicht bas-en-drumgeluid en krachtige zang.[1] Het meest herkenbare afzonderlijke element is het gitaarpowerakkoord — een interval van een reine kwint dat, wanneer het versterkt en vervormd wordt op hoog volume op de lage snaren, extra boventonen genereert, waaronder een nieuw laagfrequent component een octaaf onder de grondtoon, wat een rijker, zwaarder en subjectief krachtiger geluid oplevert.[2]
Verscheidene Britse acts uit het midden van de jaren zestig — Cream, de Yardbirds, de Jeff Beck Group — pionierden samen met de Amerikaanse gitarist Jimi Hendrix de zwaardere, van de blues afgeleide geluiden die metal zou erven.[1] Maar het genre werd gecodificeerd door drie bands die allemaal in 1968 werden opgericht: Led Zeppelin, Deep Purple en Black Sabbath.[1] Deze drie zijn de „onheilige drie-eenheid“ van de vroege Britse hardrock en heavy metal genoemd.[3]
De naam van het genre heeft een onzekere en veelbesproken oorsprong. De uitdrukking „heavy metal“ komt voor in William S. Burroughs' roman The Soft Machine uit 1961, in verwijzing naar een personage genaamd de „Heavy Metal Kid“.[1] Ze dook op in het populaire lied in Steppenwolfs hit „Born to Be Wild“ uit 1968, waarvan de tekst „heavy metal thunder“ eerder het gebrul van motorfietsen opriep dan een muziekstijl.[4] Aan de criticus Lester Bangs, die schreef voor het tijdschrift Creem, wordt over het algemeen toegeschreven dat hij de term als genreaanduiding populair maakte via zijn essays uit de vroege jaren zeventig over bands als Led Zeppelin en Black Sabbath.[1]
Als één enkele plaat de hoeksteen van het genre is, dan is het het titelloze debuut van Black Sabbath, uitgebracht op vrijdag 13 februari 1970 en nu algemeen aanvaard als het eerste heavymetalalbum.[5] De band was in 1968 ontstaan in de industriestad Birmingham — bestaande uit gitarist Tony Iommi, drummer Bill Ward, bassist Geezer Butler en zanger Ozzy Osbourne — en nam in augustus 1969 de naam Black Sabbath aan.[5] Zij onderscheidden zich door op het occulte en horror geïnspireerde teksten, gepaard met laag gestemde gitaren.[5]
Een groot deel van dat verpletterende, laag gestemde geluid is terug te voeren op een ongeluk. Op zijn zeventiende verloor Iommi op zijn laatste werkdag in een plaatmetaalfabriek de toppen van twee vingers van zijn greephand.[6] Omdat hij weigerde de gitaar op te geven, maakte hij vingerhoedachtige prothesevingertoppen van een gesmolten plastic afwasmiddelfles en bekleedde hij de vormen met leer dat hij uit een jas had gesneden.[6] Omdat de protheses zijn gevoel afstompten en het buigen van snaren bemoeilijkten, schakelde hij over op snaren met een lichtere dikte en stemde hij zijn gitaar tot drie halve tonen onder de standaard, waardoor de snaren slapper werden en er een groter, zwaarder geluid ontstond.[6] Iommi wordt algemeen beschouwd als een pionier — vaak de „peetvader“ — van de heavymetalriff, wiens innovaties rechtstreeks voortkwamen uit fysieke noodzaak.[6]
Black Sabbaths opvolger, Paranoid (1970), bereikte de nummer één op de UK Albums Chart en leverde de kenmerkende nummers „Paranoid“, „Iron Man“ en „War Pigs“ op.[5] De band verkocht vervolgens meer dan 70 miljoen platen en werd in 2006 opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame.[5]
Een tweede band uit Birmingham, Judas Priest — opgericht in 1969 — deed evenveel als welke groep dan ook om te bepalen wat heavy metal zou worden.[7] Met haar klassieke bezetting van zanger Rob Halford, de tweelinggitaristen K.K. Downing en Glenn Tipton, en bassist Ian Hill bouwde de band haar identiteit op een precieze, dubbele „twin-guitar attack“ die enorm invloedrijk bleek.[7] Halverwege de jaren zeventig hielp Judas Priest de evolutie van het genre vooruit te stuwen door een groot deel van metals bluesenerfenis overboord te gooien ten gunste van een sneller, zuiverder en puurder metallisch geluid.[1]
Het album van de band uit 1980, British Steel, markeerde hun doorbraak naar het grote publiek; de Guardian noemde het „de plaat die heavy metal definieert“.[7] Rond 1978-79 nam Halford zijn karakteristieke leer-en-studs-look aan — ontleend aan de leersubcultuur — die een bijna universele visuele code voor het genre werd.[7] Judas Priest wordt aangehaald als een vormende invloed op latere subgenres waaronder speed metal, thrash metal en power metal, en heeft meer dan 50 miljoen albums verkocht.[7]
Tegen het einde van de jaren zeventig, in het kielzog van de punkexplosie van 1977, gaf een jongere generatie Britse bands het genre nieuwe energie in een beweging die bekend zou worden als de New Wave of British Heavy Metal (NWOBHM).[1] Tegen 1980 was de beweging doorgebroken naar het grote publiek, met albums van Iron Maiden en Saxon die de Britse top tien bereikten.[1]
Iron Maiden, in 1975 opgericht door bassist en hoofdsongwriter Steve Harris, werd het vlaggenschip van de beweging.[8] De band versmolt galopperende ritmes, literaire en historische onderwerpen, en ambitieus, meerdelig songwriting, alles onder het toeziend oog van hun macabere mascotte „Eddie“.[8] Hun album The Number of the Beast uit 1982 werd hun eerste Britse nummer één en leverde blijvende nummers op zoals „Run to the Hills“ en „Hallowed Be Thy Name“.[8] Naast Iron Maiden werd Motörhead de eerste van deze nieuwe generatie metalbands die de Britse hitlijsten aanvoerde, met het livealbum No Sleep 'til Hammersmith uit 1981.[1]
Waar de NWOBHM Brits was, was metals volgende sprong grotendeels Amerikaans. In de vroege jaren tachtig ontstond een snellere, hardere, agressievere stijl — thrash metal — gedefinieerd door rappe tempo's en woeste muzikaliteit.[9] De meest succesvolle vertegenwoordiger ervan was Metallica, officieel opgericht in Los Angeles op 28 oktober 1981 door zanger-gitarist James Hetfield en de Deense drummer Lars Ulrich.[9] Metallica werd een stichtend lid van thrash's „Big Four“, naast Megadeth, Anthrax en Slayer.[9]
Het traject van de band liep van het rauwe debuut Kill 'Em All (1983) via Master of Puppets (1986) — vaak genoemd als een van de beste metalalbums ooit gemaakt — tot het titelloze „Black Album“ uit 1991, dat alleen al meer dan 16 miljoen exemplaren heeft verkocht in de Verenigde Staten.[9] Per 2023 had Metallica wereldwijd meer dan 163 miljoen albums verkocht, waarmee de band tot de best verkopende opnameartiesten behoort sinds Nielsen SoundScan in 1991 begon met het bijhouden van de verkoop, en werd zij in 2009 opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame.[9]
Tegen het einde van de jaren tachtig was metals publiek samengesmolten tot een zelfbewuste subcultuur — haar leden bekend als „metalheads“ of „headbangers“ — gekenmerkt door verzet tegen gevestigd gezag en een sterk gevoel van afgescheidenheid van de mainstreammaatschappij.[1] Wetenschappers hebben het fenomeen serieus genomen: het werk Heavy Metal: The Music and Its Culture van sociologe Deena Weinstein en Running with the Devil: Power, Gender, and Madness in Heavy Metal Music (1993) van Robert Walser vestigden metal als onderwerp van serieuze academische studie en behandelden het als een echte mondiale subcultuur met haar eigen esthetiek, rituelen en gemeenschap.[10]
Die gemeenschap is nu werkelijk wereldwijd en houdt levendige lokale scenes in stand, ver buiten haar Anglo-Amerikaanse oorsprong.[1] Van Tony Iommi's geïmproviseerde plastic vingertoppen tot de precieze tweelingsolo's van Judas Priest, de literaire epossen van Iron Maiden en de thrashsnelheid van Metallica heeft heavy metal zich bewezen als een van de veerkrachtigste en voortdurend evoluerende idiomen in de populaire muziek — een geluid dat een halve eeuw later nog altijd wordt gedefinieerd door het powerakkoord en de riff.
[1]: Heavy metal music — Wikipedia. [2]: Power chord — Wikipedia. [3]: Black Sabbath — Wikipedia (de „onheilige drie-eenheid“ van de Britse hardrock en heavy metal). [4]: Heavy metal music — Wikipedia (Steppenwolf, „heavy metal thunder“). [5]: Black Sabbath — Wikipedia. [6]: Tony Iommi — Wikipedia. [7]: Judas Priest — Wikipedia. [8]: Iron Maiden — Wikipedia. [9]: Metallica — Wikipedia. [10]: Deena Weinstein, Heavy Metal: The Music and Its Culture; Robert Walser, Running with the Devil.
Nog geen reacties — wees de eerste.