1. Home
  2. Ontdekken
  3. Rhythm and Blues: The Sound That Remade American Music
Rhythm and Blues: The Sound That Remade American Music
RedactioneelMusic

Rhythm-and-blues: het geluid dat de Amerikaanse muziek opnieuw vormgaf

Van de migraties uit de oorlogstijd die het deden ontstaan tot het genie van Ray Charles, Marvin Gaye en Stevie Wonder: hoe zwarte Amerikaanse muziek het sjabloon legde voor soul, funk en rock-'n-roll

CE
Caleido Editorial Team17 juni 20269 min lezen0 weergaven

Een muziek geboren uit migratie

Rhythm-and-blues, vrijwel altijd afgekort tot R&B, is een genre van populaire muziek dat in de jaren 1940 ontstond binnen Afro-Amerikaanse gemeenschappen.[1] De wortels ervan liggen in een van de grote demografische omwentelingen van de twintigste eeuw. Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog verlieten naar schatting vijf miljoen Afro-Amerikanen hun werk als deelpachters, pachtboeren, huishoudelijk personeel en arbeiders in het landelijke Zuiden, op zoek naar betere economische vooruitzichten en een ontsnapping aan raciale onderdrukking in de industriesteden van het Noorden, Oosten en Westen.[2] Hoewel de oorlogsindustrieën beter betaald werk boden, concentreerden discriminerende huisvestingspraktijken deze nieuwkomers in gesegregeerde wijken, en in elke grote stad vestigden Afro-Amerikanen een dynamische uitgaanswijk waar landelijke tradities werden omgevormd tot stedelijke expressievormen.[2]

Het was in die wijken, versterkt door elektrische instrumenten die in de stad nieuw beschikbaar waren, dat bluszangers en jazzmuzikanten die zij aan zij werkten een nieuw genre creëerden.[2] R&B putte uit jazz, blues, spirituals, gospel en boogiewoogie, en de criticus Robert Palmer omschreef het in brede zin als "een verzamelterm die verwijst naar alle muziek die door en voor zwarte Amerikanen werd gemaakt."[1] De muziek had doorgaans een twaalfmaats bluesstructuur, boogiewoogie-baslijnen en shuffleritmes, gezongen met stemmen die varieerden van de geschreeuwde blues tot het door gospel gekleurde croonen.[2]

Het genre een naam geven

Gedurende een groot deel van de vroege twintigste eeuw rubriceerde de platenindustrie zwarte populaire muziek onder de denigrerende categorie "race music," een term bedacht door de Okeh-producer Ralph Peer.[1] Dat begon in de late jaren 1940 te veranderen, toen aan Jerry Wexler, die toen bij het vakblad Billboard werkte, het bedenken van "rhythm and blues" als vervanging wordt toegeschreven; in 1949 hernoemde het tijdschrift dienovereenkomstig zijn hitlijst voor zwarte muziek. De uitdrukking was in feite al in 1943 in Billboard verschenen.[1] De nieuwe naam was bedoeld respectvoller te zijn, en hij sloeg zo stevig aan dat hij sindsdien een lijn van zwarte populaire muziek heeft gedefinieerd.

De vroege R&B-hitlijsten werden gedomineerd door jumpblues-bandleiders zoals Louis Jordan, wiens combostijl het sjabloon voor het genre leverde; in 1948 had Jordan drie van de vijf bestverkochte R&B-platen in handen, vele gebouwd op boogiewoogie-ritmes.[1] Een typische R&B-band van de jaren 1950 tot 1970 bestond uit piano, een of twee gitaren, bas, drums en saxofoon, soms met achtergrondzangers.[1] Vanaf de late jaren 1940 verweefden muzikanten uit New Orleans Afro-Cubaanse ritmes in de muziek: de arrangeur Dave Bartholomew gebruikte een tresillo-figuur op zijn opname uit 1949 "Country Boy," en vestigde daarmee wat één verslag het meest overgebruikte ritmische patroon in de rock-'n-roll van de jaren 1950 noemt.[1]

De onafhankelijke labels

R&B was grotendeels het werk van kleine, onafhankelijke platenmaatschappijen die de grote labels aanvankelijk negeerden. Een golf van hen werd in de jaren 1940 opgericht — Savoy in 1942, King in 1943, Imperial in 1945, Specialty in 1946, Chess in 1947 en Atlantic in 1948.[1] Atlantic, geleid door Ahmet Ertegun en Herb Abramson, werd een van de toonaangevende R&B-labels van de jaren 1950.[3] De eerste ster ervan was de zangeres Ruth Brown, die Ertegun aanspoorde om te stoppen met het imiteren van popcrooners en zich te wijden aan rhythm-and-blues.[3] Haar reeks hits — beginnend met "So Long" en doorlopend via "Teardrops from My Eyes" en "(Mama) He Treats Your Daughter Mean" — was commercieel zo doorslaggevend dat Atlantic de bijnaam "the House That Ruth Built" verdiende, een echo van het oude epitheton voor het Yankee Stadium.[3]

Ray Charles en de geboorte van de soul

Als er één artiest was die de transformatie van R&B tot iets nieuws bepaalde, dan was het Ray Charles. Charles, geboren in Albany, Georgia, in 1930 en blind vanaf zijn zevende, werd aangekondigd als "the Genius."[4] In de jaren 1950, toen hij voor Atlantic opnam, was hij een pionier van de soulmuziek door elementen van blues, jazz, rhythm-and-blues en gospel te combineren.[4] Zijn single uit 1954 "I Got a Woman," mede geschreven met de trompettist Renald Richard, zette gospelvuur op wereldse teksten en een voortstuwende R&B-achtergrond; hij stond bovenaan de R&B-hitlijsten en wordt vaak genoemd als een van de eerste soulplaten.[5]

Charles bezegelde zijn roem in 1959 met "What'd I Say."[5] Een redacteur van Rolling Stone merkte later op dat de hitplaten die Charles halverwege de jaren 1950 voor Atlantic maakte "alles in kaart brachten wat er in de daaropvolgende jaren met rock-'n-roll en soulmuziek zou gebeuren."[4] Charles ging vervolgens volledig genres overschrijden en scoorde zijn beroemdste latere hits met "Georgia on My Mind" (1960) en "Hit the Road, Jack" (1961).[4] Hij overleed in 2004.[4]

Marvin Gaye en het geweten van de soul

Tegen het begin van de jaren 1960 werd R&B steeds vaker soulmuziek genoemd,[1] en geen label belichaamde zijn commerciële hoogtepunt sterker dan Motown. De meest onderzoekende artiest ervan was Marvin Gaye, geboren in Washington, D.C., in 1939 en bekend als de "Prince of Soul."[6] Gaye zong in de kerk van zijn vader en in de Moonglows voordat hij zich bij Motown voegde, waar hij hits scoorde als soloartiest en in een gevierde reeks duetten met Tammi Terrell — waaronder "Ain't No Mountain High Enough" — tot Terrell in 1970 aan een hersentumor overleed.[6]

Gayes meesterwerk, What's Going On (1971), betekende een beslissende breuk met zijn eerdere romantische materiaal, richting een volwassen, maatschappelijk bewuste stijl die de Vietnamoorlog, armoede en drugsmisbruik behandelde.[7] Het was een mijlpaalprestatie: een van de eerste conceptalbums van R&B, met liedjes die als een doorlopende cyclus in elkaar overlopen.[7] Commercieel haalde het goud, piekte het op nummer zes in de Billboard Top LPs-lijst en verkocht het binnen een jaar zo'n twee miljoen exemplaren;[7] Rolling Stone riep het in 2020 uit tot het beste album aller tijden.[7] Gaye bleef de grenzen van de muziek verleggen met "Let's Get It On" en de comeback van 1982 "Sexual Healing," die hem zijn eerste Grammy Awards opleverde, voordat hij in 1984 door zijn vader werd gedood.[6]

Stevie Wonder en het album als statement

Waar Gaye R&B een geweten gaf, gaf Stevie Wonder het een nieuwe artistieke ambitie. Door als volwassene zijn Motown-contract opnieuw te onderhandelen, verzekerde Wonder zich van volledige artistieke controle en begon hij aan een reeks albums die nu bekendstaat als zijn "klassieke periode."[8] Innervisions (1973) en Fulfillingness' First Finale (1974) wonnen achter elkaar de Grammy Award voor Album van het Jaar,[8] en Songs in the Key of Life (1976) bekroonde de reeks: het driedubbele album debuteerde op nummer één en hield de toppositie dertien weken achtereen vast.[8] Over deze platen heen versmolt Wonder soul met jazz, funk en de nieuwe klanken van de synthesizer, en toonde aan dat een R&B-artiest het langlopende album net zo volledig kon beheersen als welke rockmuzikant dan ook.

Erfenis

De reikwijdte van rhythm-and-blues strekt zich veel verder uit dan zijn eigen hitlijsten. Tegen de jaren 1970 was de term een verzamelnaam geworden voor soul en funk,[1] en in de late jaren 1980 ontstond een nieuwe "hedendaagse R&B," die de traditie vermengde met jazz, funk, disco en elektronische productie.[1] De invloed ervan op het bredere poplandschap was nog ingrijpender: halverwege de jaren 1950 sloeg R&B over naar het reguliere publiek, en een artikel uit 1985 in de Wall Street Journal merkte op dat rock-'n-roll zelf R&B combineerde met pop- en countrymuziek.[1] Dat Elvis Presleys platen uit 1957 de R&B-top vijf bereikten, betekende volgens één verslag een ongekende aanvaarding van een witte artiest in een categorie die door zwarte muzikanten was gecreëerd.[1]

Dat traject — van de gesegregeerde uitgaanswijken van oorlogssteden tot de fundamenten van soul, funk en rock-'n-roll — maakt rhythm-and-blues tot een van de meest invloedrijke genres in de moderne populaire muziek. Het ritmische vocabulaire ervan, de in gospel gewortelde vocale intensiteit en het aandringen erop dat de zwarte Amerikaanse ervaring ten volle wordt gehoord, blijven het geluid van de populaire muziek tot op de dag van vandaag vormgeven.

[1]: Wikipedia, "Rhythm and blues." [2]: Carnegie Hall, "History of Rhythm & Blues — Timeline of African American Music." [3]: Wikipedia, "Ruth Brown." [4]: Encyclopaedia Britannica, "Ray Charles." [5]: Wikipedia, "I Got a Woman." [6]: Biography.com, "Marvin Gaye." [7]: Wikipedia, "What's Going On (album)." [8]: Wikipedia, "Songs in the Key of Life."

References

  1. 1.Rhythm and blues. Wikipedia ↗
  2. 2.History of Rhythm & Blues — Timeline of African American Music. Carnegie Hall ↗
  3. 3.Ruth Brown. Wikipedia ↗
  4. 4.Ray Charles | Biography, Music, Songs, Hit The Road Jack, Blind, & Facts. Encyclopaedia Britannica ↗
  5. 5.I Got a Woman. Wikipedia ↗
  6. 6.Marvin Gaye - Death, Father & Songs. Biography.com (A&E Television Networks) ↗
  7. 7.What's Going On (album). Wikipedia ↗
  8. 8.Songs in the Key of Life. Wikipedia ↗
rhythmmusichistory
Discussie0 reacties

Meld je aan om mee te doen aan de discussie.

Nog geen reacties — wees de eerste.

caleido

versie 1.0.372

Word lid van DiscordomelasOver onsStedenPrivacybeleidServicevoorwaardenGegevensverwijderingHelp
© 2026 Caleido