Van een studentenhuis bij Columbia tot een rechtszaal in San Francisco: de schrijvers die spontaniteit, jazz en dissidentie in een literaire revolutie veranderden
In de welvarende, angstige jaren na de Tweede Wereldoorlog hechtte de Verenigde Staten waarde aan conformisme: het huis in de buitenwijk, de zekere baan bij een bedrijf, het kerngezin. Tegen die stroom in ontstond een losse kring van schrijvers die de Beat Generation genoemd zou worden, een literaire en culturele beweging die in de jaren veertig ontstond onder non-conformistische schrijvers in New York City.[1] Hun werk verwierp het naoorlogse consumentisme en de fatsoenlijkheid van de middenklasse ten gunste van spontane expressie, een openhartige behandeling van seksualiteit en drugsgebruik, jazzritmes en een rusteloze zoektocht naar transcendentie.[2]
De naam zelf droeg een bewuste dubbele betekenis. Het woord „beat” werd opgepikt van de Times Square-oplichter Herbert Huncke, waar het in het Afro-Amerikaanse jargon „moe” of „afgemat” suggereerde.[1] Maar Jack Kerouac breidde het uit tot „beatific” (gelukzalig) en „upbeat” (opgewekt), en verbond de uitputting van de gemarginaliseerden met een soort wereldlijke heiligheid en met het „op de beat” zijn van de muziek.[1] De term bereikte het publiek in 1952, toen de romanschrijver John Clellon Holmes een essay publiceerde, „This Is the Beat Generation”, in The New York Times, waarin hij de uitdrukking aan Kerouac toeschreef.[3]
De kern van de beweging vormde zich rond Columbia University in het midden van de jaren veertig, waar Kerouac, de dichter Allen Ginsberg en de oudere schrijver William S. Burroughs elkaar ontmoetten, samen met figuren als Lucien Carr en Herbert Huncke.[1] Kerouac was aangekomen met een footballbeurs voordat hij stopte met zijn studie; Ginsberg was student; Burroughs was een afgestudeerde van Harvard uit een welgestelde familie uit St. Louis.[1] Veel van hun ideeën kristalliseerden uit als reactie op conservatieve Columbia-professoren, waarbij Ginsberg en Carr de behoefte aan een „New Vision” formuleerden om te vervangen wat zij als het formalisme van hun leraren beschouwden.[4]
Twee externe krachten vormden de Beat-esthetiek evenzeer als welk leslokaal dan ook. De eerste was bebop, de snelle, geïmproviseerde jazz van de jaren veertig, die de Beats hoorden als een model van spontane, in-het-moment-creatie die hun eigen schrijven zou kunnen nabootsen.[2] De tweede was de oosterse spiritualiteit: met afwijzing van de georganiseerde religie wendden verscheidene Beats zich tot het boeddhisme, het taoïsme en het hindoeïstische denken als wegen naar de transcendente betekenis die zij in het reguliere Amerika misten.[1] Daarnaast putten zij uit de romantische en visionaire lijn van William Blake en Walt Whitman.[1]
De Beats waardeerden de onmiddellijkheid boven de herziening. Kerouac codificeerde zijn methode in een verklaring uit 1953, „Essentials of Spontaneous Prose”, waarin hij schrijvers aanspoorde de stroom van gedachten direct neer te zetten, zonder de remmen van conventionele structuur of redactie.[5] De beroemdste belichaming van die ethiek is de totstandkoming van On the Road: in april 1951 typte Kerouac in ongeveer drie weken een concept op een doorlopende rol van 120 voet aan aan elkaar geplakt papier, zodat het wisselen van vellen de stroom nooit zou onderbreken.[6]
In de poëzie was de overeenkomstige vernieuwing de lange regel. Ginsberg liet regelmatige metrum en rijm los voor een opzwellende regel naar het model van Walt Whitman, de cadensen van de Hebreeuwse Bijbel en de jazzimprovisatie.[7] Hij vatte elke regel op als „één enkele ademeenheid”, zo lang als een spreker in één uitademing kon volhouden, waardoor het gedicht evenzeer iets werd om hardop voor te dragen als om te lezen.[7] Deze formele vrijheid ging hand in hand met openhartige inhoud: de Beats schreven openlijk over homoseksualiteit, drugs en wanhoop in een tijd waarin zulke onderwerpen in druk grotendeels taboe waren.[8]
Vier figuren verankeren de beweging. Kerouac, haar rusteloze kroniekschrijver, versmolt autobiografie en improvisatie tot een proza dat moest lezen als gesproken jazz.[5] Ginsberg werd de publieke stem van de beweging en haar onvermoeibare promotor, die persoonlijke kwelling en profetische verontwaardiging kanaliseerde in bezwerende verzen.[9] Burroughs, de duisterste en meest experimentele van de drie, putte uit zijn eigen verslaving en een gebroken, satirische verbeelding, en bepleitte later de „cut-up”-techniek van het in elkaar schuiven van tekst die hij met de kunstenaar Brion Gysin ontwikkelde.[10]
De vierde, Lawrence Ferlinghetti, was evenzeer mogelijkmaker als auteur. In 1953 was hij medeoprichter van City Lights, de eerste boekwinkel van het land die uitsluitend paperbacks verkocht, in San Francisco; tegen 1955 was hij enig eigenaar en had hij City Lights Publishers en zijn Pocket Poets Series opgericht om de Beats te drukken, die moeite hadden hun werk onder te brengen bij uitgeverijen aan de oostkust.[11] San Francisco werd het tweede thuis van de beweging, waar de Beats overlapten met de dichters van de San Francisco Renaissance zoals Kenneth Rexroth en Gary Snyder.[11] Het publieke keerpunt kwam op 7 oktober 1955, toen Ginsberg het pas geschreven eerste deel van Howl voordroeg in de Six Gallery — het moment waarop de beweging zichtbaar werd.[7]
Drie boeken bepalen de Beat-canon. Ginsbergs Howl, geschreven in 1954-1955 en opgedragen aan Carl Solomon, werd door City Lights gepubliceerd als Howl and Other Poems op 1 oktober 1956, als het vierde Pocket Poets-deel; de drie delen ervan bewegen van het wrak van „de beste geesten van mijn generatie” via het industriële afgodsbeeld „Moloch” naar het inrichtingsrefrein „Ik ben bij je in Rockland”.[7] Kerouacs On the Road, eindelijk gepubliceerd in 1957 na jaren van afwijzing, maakte van de reis dwars door het land een voertuig voor spirituele zoektocht en werd de bepalende roman van de beweging.[1] Burroughs' Naked Lunch, een fragmentarische collage van „routines”, werd voor het eerst uitgegeven door de Olympia Press in Parijs in 1959.[10]
Twee van deze werken werden vervolgd als obsceen, en beide vervolgingen pakten verkeerd uit. Nadat douanebeambten geïmporteerde exemplaren van Howl and Other Poems in beslag hadden genomen en de politie een medewerker van City Lights had gearresteerd, werd Ferlinghetti in 1957 berecht voor het publiceren van obsceniteit; op 3 oktober 1957 oordeelde rechter Clayton W. Horn dat het gedicht niet obsceen was, met de overweging dat een werk van „het geringste verlossende maatschappelijke belang” beschermd is.[12] Naked Lunch kreeg te maken met zijn eigen proces in Massachusetts; in 1966 vernietigde het Supreme Judicial Court van de staat, met toepassing van nieuwe normen van het Hooggerechtshof van de VS, een verbod nadat schrijvers waaronder Ginsberg, Norman Mailer en John Ciardi over de literaire waarde ervan hadden getuigd.[13] Deze zaken werden mijlpalen in de juridische terugtocht van de literaire censuur in Amerika.
Tegen het einde van de jaren vijftig waren de Beats een mediaverschijnsel geworden — gekarikaturiseerd als „beatniks” met koffiehuisbaretten — maar hun diepere invloed reikte tot in het volgende decennium.[1] Het Beat-fenomeen voedde rechtstreeks de hippiebeweging en de bredere tegencultuur van de jaren zestig, en bracht haar afwijzing van het materialisme, spirituele experiment en seksuele openheid over op een veel groter publiek.[14] Ginsberg was de meest actieve brug: hij dompelde zich onder in de hippie- en psychedelische-rockscene, raakte bevriend met Bob Dylan en vormde de cultuur van het tijdperk meer dan welke andere Beat ook.[14] In 1982 vatte hij de „essentiële effecten” van de beweging samen als spirituele en seksuele bevrijding en een katalyserende rol in de bevrijdingsbewegingen van homo's, zwarten en vrouwen.[14]
Wat begon als een privérebellie onder een handvol vrienden nabij Columbia werd zo een van de vormende literaire bewegingen van de twintigste eeuw — het bewijs dat een kleine kring, gewapend met een schrijfmachine, een lange adem en een weigering om zich te conformeren, kon veranderen hoe een cultuur schreef, las en leefde.
Nog geen reacties — wees de eerste.