1. Home
  2. Ontdekken
  3. The Film Musical: When Cinema Learned to Sing
The Film Musical: When Cinema Learned to Sing
RedactioneelFilm

De filmmusical: toen de cinema leerde zingen

Van de eerste woorden die op het scherm werden gesproken tot de geïntegreerde droomballetten van MGM en de duistere cabarets van Bob Fosse maakte de musical het spektakel tot een van de meest blijvende en ambitieuze kunstvormen van de cinema.

CE
Caleido Editorial Team17 juni 20268 min lezen0 weergaven

Een genre dat met geluid werd geboren

De filmmusical volgde de komst van het opgenomen geluid niet zozeer als dat hij erdoor werd gecreëerd. Toen Warner Bros. in oktober 1927 The Jazz Singer uitbracht, maakte het gebruik van gesynchroniseerd opgenomen zang en flarden gesproken dialoog van deze speelfilm een mijlpaal, en het enorme commerciële succes ervan was een belangrijke factor in de snelle overgang van de filmindustrie van stomme films naar geluidsfilms.[1] Toeschouwers die plotseling artiesten konden horen zingen, maakten de volgende stap onvermijdelijk: films die volledig rond muziek waren opgebouwd. MGM's The Broadway Melody (1929) wordt vaak beschouwd als het eerste volledige voorbeeld van een Hollywoodmusical en hielp de „een show op de planken brengen“-backstageformule te vestigen die het genre decennialang zou vormgeven.[2]

De eerste grote visuele stilist van de musical kwam tijdens de Depressie naar voren bij Warner Bros. Busby Berkeley choreografeerde in 1933 een reeks films — waaronder 42nd Street, Gold Diggers of 1933 en Footlight Parade — waarvan de muzieknummers het theatrale realisme volledig lieten varen.[3] Berkeley was minder geïnteresseerd in het dansen van zijn revuemeisjes dan in het schikken van grote aantallen van hen, van bovenaf gefilmd, tot veranderende caleidoscopische geometrische patronen.[3] Zijn ontwerpen behandelden de camera, niet het proscenium, als het ordenende oog van het nummer, en ze boden de menigten uit de Depressietijd een vorm van pure escapisme.[3]

Waar Berkeley het muzieknummer tot een spektakel maakte om naar te kijken, maakte het partnerschap van Fred Astaire en Ginger Rogers er een voertuig voor karakter en gevoel van. In negen films bij RKO, waarvan de succesvolste Top Hat (1935) was, bouwde het duo lichte romantische komedieplots op waarin onbeantwoorde liefde groeide van de ene dansscène naar de andere.[4] Een belangrijke vernieuwing van de Astaire-Rogers-films was dat de muzieknummers in de plot werden verweven in plaats van als tussenspelen te worden ingelast, waarbij de liedjes — alleen al vijf van Irving Berlin in Top Hat — het werk van het hofmaken verrichtten.[4]

Wat een musical „geïntegreerd“ maakt

De centrale esthetische vraag van het genre is hoe de liedjes zich tot het verhaal verhouden. In een filmmusical zijn de door de personages uitgevoerde liedjes verweven met het verhaal en doen ze meestal de plot vooruitgaan of ontwikkelen ze de personages; in zwakkere voorbeelden dienen ze louter als onderbrekingen van de verhaallijn, vaak als uitgebreide productienummers.[5] De films die door critici het meest worden bewonderd zijn de „geïntegreerde“ musicals, waarin elk nummer narratief of emotioneel werk verricht.

De doorslaggevende aanzet tot integratie kwam van het Broadwaytoneel. Oklahoma!, dat op 31 maart 1943 in première ging op Broadway en een ongekend aantal van 2.212 voorstellingen draaide, gebruikte lied en dans om zowel plot als personage over te brengen en vooruit te helpen, in plaats van af te leiden van het verhaal.[6] Theaterhistoricus Thomas Hischak noemde het „het eerste volledig geïntegreerde muziekstuk“, waarvan de versmelting van lied, personage, plot en dans „decennialang als model zou dienen voor Broadwayshows“.[6] Hollywood had het idee zelfs nog eerder bespeurd: MGM's The Wizard of Oz (1939), met Judy Garland in de hoofdrol, bouwde een geïntegreerde partituur op waarin de liedjes commentaar gaven op het personage of de plot vooruithielpen — en „Over the Rainbow“, dat vóór de release bijna werd geschrapt, bleef in de uiteindelijke film nadat producent Arthur Freed tot degenen behoorde die voor het behoud ervan vochten.[7]

De gouden eeuw en de Freed Unit

De populariteit van het genre in de westerse wereld bereikte haar hoogtepunt tijdens een gouden eeuw die ongeveer van 1930 tot 1950 liep, en in het centrum daarvan stond één enkel productieteam.[5] Bij MGM maakte de eenheid onder leiding van Arthur Freed van de geïntegreerde musical een huisstijl; Meet Me in St. Louis (1944) werd een mijlpaal voor Freeds eenheid en hielp deze te verankeren als de toonaangevende musicalmaker van de studio.[8] In het daaropvolgende decennium produceerde de Freed Unit de films die nu worden beschouwd als het hoogtepunt van de vorm, putten zij uit een opmerkelijke concentratie van regie-, dans- en choreografietalent.

Vincente Minnelli (1903-1986) trad in 1940 toe tot de Freed Unit en bleef MGM's langst dienende regisseur, befaamd om zijn verfijnde vernieuwing, uitgebreide kleurcinematografie en ingewikkelde visuele compositie.[9] Hij regisseerde Meet Me in St. Louis (1944), opgebouwd rond de vier seizoenen en met Judy Garland in de hoofdrol, voordat hij An American in Paris (1951) maakte, die zes Oscars won, waaronder die voor beste film, en zijn climax opbouwde rond een ballet van zeventien minuten op het orkestwerk van George Gershwin.[9] Zijn Gigi (1958) won al zijn negen nominaties, met de prijs voor beste film en Minnelli's enige Oscar voor beste regie.[9]

De meest atletische vernieuwer van de musical was Gene Kelly, die samen met de jonge regisseur Stanley Donen (1924-2019) de manier waarop dans werd gefilmd opnieuw vormgaf.[10] De twee hadden elkaar ontmoet als dansers op Broadway en regisseerden samen drie films in de Freed Unit — On the Town (1949), Singin' in the Rain (1952) en It's Always Fair Weather (1955) — waarbij ze de nummers van de geluidsstudio naar de echte straten van New York verplaatsten.[10] Singin' in the Rain, een komisch verhaal over Hollywoods eigen onhandige overgang naar geluid, wordt nu algemeen beschouwd als de beste filmmusical ooit gemaakt; Donen, nooit competitief genomineerd, ontving in 1998 een Ere-Oscar voor werk „gekenmerkt door gratie, elegantie, geestigheid en visuele vernieuwing“.[10]

Bob Fosse en de musical wordt volwassen

Tegen de tijd dat de volgende grote auteur arriveerde, was het zonnige optimisme van het genre gedateerd gaan aanvoelen. Bob Fosse, de zoon van een vaudeville-artiest, was misschien de invloedrijkste figuur in de jazzdans van de twintigste eeuw, en hij bracht een donkerder, cynischer gevoeligheid naar het scherm.[11] Zijn choreografie was onmiddellijk herkenbaar aan de naar binnen gedraaide knieën, de zijwaartse schuifelpassen, de opgetrokken schouders en de gespreide „jazz hands“, en aan het gebruik van de spotlight om te bepalen waar het publiek keek.[11]

Fosses films verwierpen bewust de luchtige romantiek van de klassieke musical ten gunste van volwassen, schimmiger onderwerpen. Hij won de Oscar voor beste regie voor Cabaret (1972), gesitueerd in de decadentie van het Berlijn van de Weimarrepubliek, en werd in 1973 de enige persoon die ooit de Oscar, de Tony en de Emmy in één jaar won — voor Cabaret, de Broadwayshow Pippin en de tv-special Liza with a "Z."[11] In 1979 schreef hij mee aan en regisseerde hij het semiautobiografische All That Jazz, een portret van een zelfdestructieve regisseur-choreograaf dat de musical in de richting van een bekentenisachtig, gefragmenteerd psychodrama duwde.[11]

Neergang en heropleving

De commerciële dominantie van de musical overleefde de culturele verschuivingen van de jaren zestig niet. Naarmate de televisie publiek wegtrok en de smaak naar rauw realisme verschoof, werden kijkers minder bereid om personages in zang te zien uitbarsten; ondanks uitschieters als The Sound of Music (1965) en Mary Poppins (1964) was de meest betrouwbaar succesvolle musicalmaker gedurende de jaren tachtig en negentig de animatiestudio van Disney.[12][5]

De vorm bleek veerkrachtig. Een heropleving begon in de nieuwe eeuw met Baz Luhrmanns Moulin Rouge! (2001) — waarvan hij zei dat die rechtstreeks geïnspireerd was op Bollywoodmusicals — en Rob Marshalls Chicago (2002), de eerste live-actionmusical sinds Oliver! (1968) die de Oscar voor beste film won.[5][13] Damien Chazelles La La Land (2016) maakte de afstamming expliciet, deed de jazzgekleurde zangnummers van Hollywoods gouden eeuw herleven en noemde Singin' in the Rain en Meet Me in St. Louis onder zijn modellen.[5][13]

Wat bijna een eeuw lang standhoudt is de bepalende weddenschap van het genre: dat het publiek een verhevigde werkelijkheid zal aanvaarden waarin emotie overvloeit in zang en beweging. Van Berkeleys geometrieën vanuit vogelperspectief tot Minnelli's droomballetten, Kelly's regennatte trottoirs en Fosses met rook gevulde cabarets blijft de filmmusical een van de technisch veeleisendste en emotioneel directste vormen van de cinema — een doorlopend gesprek tussen Broadway en Hollywood dat elke nieuwe generatie opnieuw opent.

[1]: American Film Institute, „The Jazz Singer (1927)“, AFI Catalog of Feature Films. [2]: „The Broadway Melody“, Wikipedia. [3]: „Busby Berkeley“, Wikipedia; British Film Institute, „Where to begin with Busby Berkeley“. [4]: „Top Hat“, Wikipedia. [5]: „Musical film“, Wikipedia. [6]: „Oklahoma!“, Wikipedia. [7]: „The Wizard of Oz (1939 film)“, Wikipedia. [8]: „Vincente Minnelli“, Britannica. [9]: „Vincente Minnelli“, Wikipedia. [10]: „Stanley Donen“, Wikipedia. [11]: „Bob Fosse“, Britannica. [12]: „Musical film“ / „The Sound of Music“, Britannica. [13]: „Chicago (2002 film)“ en „La La Land“, Wikipedia.

References

  1. 1.The Jazz Singer (1927). American Film Institute, 1927 ↗
  2. 2.The Broadway Melody. Wikipedia ↗
  3. 3.Busby Berkeley. Wikipedia ↗
  4. 4.Top Hat. Wikipedia, 1935 ↗
  5. 5.Musical film. Wikipedia ↗
  6. 6.Oklahoma!. Wikipedia, 1943 ↗
  7. 7.The Wizard of Oz (1939 film). Wikipedia, 1939 ↗
  8. 8.Vincente Minnelli. Encyclopaedia Britannica ↗
  9. 9.Vincente Minnelli. Wikipedia ↗
  10. 10.Stanley Donen. Wikipedia ↗
  11. 11.Bob Fosse. Encyclopaedia Britannica ↗
  12. 12.The Sound of Music. Encyclopaedia Britannica, 1965 ↗
  13. 13.Chicago (2002 film). Wikipedia, 2002 ↗
thefilmhistory
Discussie0 reacties

Meld je aan om mee te doen aan de discussie.

Nog geen reacties — wees de eerste.

caleido

versie 1.0.372

Word lid van DiscordomelasOver onsStedenPrivacybeleidServicevoorwaardenGegevensverwijderingHelp
© 2026 Caleido