Yüzyıllar boyunca elden ele aktarılan sözlü baladlardan 1960'ların canlanışının protesto marşlarına kadar, halk müziği sıradan insanların yaşamlarını nasıl ezgiye döktüğünün izini sürer.
Halk müziği özünde, başlangıçta aileler ve küçük toplumsal gruplar içinde aktarılan, okuyarak değil işiterek öğrenilen, geleneksel ve genellikle kırsal bir müzik türüdür. [1] Temel gelenekleri, okul ya da kilise gibi kurumlardan ziyade çoğunlukla akrabaların ve arkadaşların gayriresmî ağları aracılığıyla sözlü ya da işitsel olarak aktarılır. [1] Sözlü gelenek içinde yaşadığı için halk müziğinin tek bir yazarı ve sabit bir metni yoktur: bir şarkı, onu taşıyan her şarkıcı tarafından yeniden biçimlendirilir ve aynı ezgi ile öykünün pek çok yöresel varyantını ortaya çıkarır.
Bu aktarım biçimi halk müziğine tanımlayıcı özelliklerini verir. Şarkılar yol aldıkça değişir; öyle ki Appalaş Dağları'nda söylenen bir balad, yüzyıllar önce İngiltere ya da İskoçya'da söylenen bir baladdan doğrudan türemiş olabilir. [2] Repertuvar ticari olmaktan çok ortaklaşadır; çalışmanın, ibadetin, kur yapmanın ve protestonun ritimlerine bağlıdır. Halk müziği uzun süre, konser salonu için bestelenen „sanat müziği“ne ve piyasa için üretilen popüler müziğe karşıt olarak tanımlandı; gerçi yirminci yüzyıla gelindiğinde bu sınırlar epeyce bulanıklaşmıştı.
Halk müziği tarihinin büyük bölümünde yazılı bir iz bırakmadı; bu da derleyicilerin çalışmasını, onu bugün anlama biçimimiz açısından merkezî kıldı. On dokuzuncu yüzyılın başlarındaki ulusal ve toplumsal hareketler, halk şarkılarının aranmasını ve derlenmesini teşvik etti; yüzyılın sonuna gelindiğinde araştırmacılar hem sanat müziği bestecilerine ham malzeme sağlamayı hem de kapsamlı ulusal şarkı kitapları oluşturmayı amaçlıyordu. [1]
İngilizce konuşulan dünyadaki temel akademik derleme, Harvard profesörü Francis James Child tarafından bir araya getirildi; onun The English and Scottish Popular Ballads adlı eseri 1882 ile 1898 arasında on bölüm hâlinde yayımlandı ve sonunda 305 numaralandırılmış balad topladı. [3] Bu „Child Ballads“, sonraki derleyicilerin buldukları şeyleri ölçtükleri kanon hâline geldi. Yirminci yüzyıl başındaki İngiliz halk şarkısı canlanışının tek başına en önemli figürü olan İngiliz folklorist Cecil Sharp, 1916 ile 1918 arasında asistanı Maud Karpeles ile birlikte güney Appalaş bölgesini dolaşarak yüzlerce kırsal şarkıcıdan 1.600'den fazla şarkı derledi. [4] Birçok Child Ballads'ın, Britanya'da kaybolduktan çok sonra Appalaş topluluklarında yaşamayı sürdürdüğünü keşfetti ve ilk kez 1917'de yayımlanan English Folk Songs from the Southern Appalachians adlı eseri halk müziği araştırmalarının bir köşe taşı oldu. [4]
1890'lardan bu yana halk müziği mekanik kayıt yoluyla da korunmuştur. [1] Amerika Birleşik Devletleri'nde bu çalışma, 1928'de Library of Congress'te kurulan Archive of American Folk Song çevresinde toplandı. [5] John Lomax 1933'te bunun başına geçti ve 1937'den itibaren Arşiv'in „Assistant in Charge“ı olarak 1942'ye kadar saha kayıtları yapan oğlu Alan Lomax'ı işe aldı. [5] Lomax'lar, Lead Belly (Huddie Ledbetter) ile diğer pek çok geleneksel müzisyeni ilk kaydeden kişiler oldu ve Mart 1940'ta Alan Lomax, Woody Guthrie adında Oklahomalı genç bir adam için ilk uzun kayıt seansını düzenledi. [5]
O seans, geleneksel şarkının popüler kültür içinde canlı bir güç hâline geldiği yeni bir bölümün eşiğini işaretledi. Amerikan halk müziği canlanışı 1940'larda başladı. [6] 1941'de — aralarında Pete Seeger, Woody Guthrie, Lead Belly ve Josh White'ın bulunduğu — Almanac Singers, Amerikan telli grup müziğinden köklenen sürükleyici ve enerjik bir performans tarzını siyasi olarak duyarlı bir kentsel izleyici kitlesine taşıdı. [6]
Canlanışın ilk ticari atılımı, Kasım 1948'de Pete Seeger, Lee Hays, Fred Hellerman ve Ronnie Gilbert tarafından kurulan Weavers ile geldi. [6] Lead Belly'nin „Goodnight, Irene“ adlı parçasının düzenlemeleri, 1950'de on üç hafta boyunca Billboard listelerinin zirvesinde kaldı. [6] Ama Soğuk Savaş onlara yetişti: antikomünist yayın Red Channels'ta listelenen grup radyo ve televizyondan uzak tutuldu, 1952'de dağıldı ve 1953'te plaklarını katalogdan silen Decca tarafından bırakıldı. [6] Seeger'in kendisi, 1955'te House Un-American Activities Committee önünde Beşinci Anayasa Değişikliği'ne başvurmayı reddetti, 1961'de Kongre'ye saygısızlıktan mahkûm edildi ve mahkûmiyeti 1962'de temyizde bozuldu. [7]
Araştırma ve dolaşım, patlamayı besledi. 1952'de folklorist Harry Smith, 1927 ile 1932 arasında yapılmış ticari kayıtlardan geleneksel country ve blues sanatçılarına ait 84 şarkıyı bir araya getiren Anthology of American Folk Music'i derledi — bir sonraki müzisyen kuşağını derinden biçimlendiren bir yayın. [6] Kingston Trio'nun 1958 tarihli „Tom Dooley“ hiti folku kitlesel bir pazara açtı ve 1959'da kurulan Newport Folk Festival, hareketin tanımlayıcı sahnelerinden biri hâline geldi. [6] Canlanış, 1960'ların ortalarında doruğa ulaştı. [6]
Canlanışın bir reisi olduysa, o da Woody Guthrie (1912–1967) idi. Victor için kaydedilen 1940 tarihli albümü Dust Bowl Ballads, Bunalım dönemi çiftçilerinin kuraklık ve haciz nedeniyle mülksüzleştirilmesini anlattı ve ona „Dust Bowl Ozanı“ adını kazandırdı. [8] Şubat 1940'ta en kalıcı şarkısı olan „This Land Is Your Land“ı, kısmen Irving Berlin'in „God Bless America“sının radyolardaki her yerde bulunuşuna bir yanıt olarak yazdı; Guthrie bu şarkının duygusunu kendinden memnun ve gerçekçilikten uzak buluyordu. [9]
Pete Seeger (1919–2014), Guthrie'nin ruhunu yarım yüzyıllık bir aktivizme tercüme etti. [7] Lee Hays ile birlikte „If I Had a Hammer“ ve „Where Have All the Flowers Gone“ı yazdı; şarkıyı, müzik yönetmeni Zilphia Horton'ın kendisine öğrettiği Highlander Folk School aracılığıyla öğrendikten sonra „We Shall Overcome“u daha geniş bir dolaşıma taşımaya yardımcı oldu. [10] Seeger ve Guy Carawan tarafından sivil haklar mücadelesine taşınan şarkı, 1959'dan itibaren o hareketin gayriresmî marşı hâline geldi. [10]
Canlanışın en parlak genç yıldızı, on sekiz yaşında 1959 Newport Folk Festival'de sahne almaya davet edilen Joan Baez (doğumu 1941) idi; berrak soprano sesi ve Vanguard kayıtları onu bir ikon yaptı; ününü sivil haklar ve Vietnam Savaşı karşıtı davalara ödünç verdi. [11] Mayıs 1963'te, henüz yükselmekte olan bir söz yazarını Monterey Folk Festival'de daha geniş bir kesime tanıttı. [12]
O söz yazarı Bob Dylan idi. İkinci albümü The Freewheelin' Bob Dylan (1963), sivil haklar ve savaş karşıtı hareketlerin bir marşı ve Peter, Paul and Mary için uluslararası bir hit hâline gelen „Blowin' in the Wind“ ile açıldı. [12] 25 Temmuz 1965'te Dylan, masif gövdeli bir elektro gitar ve bir rock grubuyla Newport'a geri döndü; bu dönüş öylesine bölücüydü ki, folkun folk-rock'a ayrıştığı anın simgesi hâline geldi. [13]
Halk müziğinin erişimi canlanıştan uzun yaşadı. Şarkıları sivil haklar ve savaş karşıtı hareketlerin müziğini sağladı ve sıradan seslerin tarihsel kayıtta yeri olduğu konusundaki ısrarı, popüler müziği onlarca yıl boyunca biçimlendirdi. Türün kültürel konumu, Bob Dylan'ın „büyük Amerikan şarkı geleneği içinde yeni şiirsel ifadeler yaratmış olması nedeniyle“ Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan ilk söz yazarı olduğu 2016'da mühürlendi. [14] Derleyicilerin kaybolan baladların peşinden ilk kez kırlarda koşmasından iki yüzyıldan fazla zaman sonra, halkın şarkısı varlığını sürdürüyor — hâlâ kulaktan öğreniliyor, hâlâ onu bir sonraki söyleyen kişi tarafından sahipleniliyor.
Henüz yorum yok — ilk sen ol.