Courbet, Millet ve Daumier köylüleri, emekçileri ve sıradan hayatı nasıl ciddi sanatın konusu haline getirdi
On dokuzuncu yüzyılın ortasında bir grup Fransız sanatçı, aldatıcı derecede yalın bir talepte bulundu: resmin, gerçekte yaşadıkları dünyayı betimlemesi gerektiğini söylediler. Gerçekçilik, on dokuzuncu yüzyılın ortalarında Fransa'da biçimlenen, gündelik hayattan alınan ve doğalcı bir tarzda işlenen konularla nitelenen, Romantizmin duygusal fantezisine ve tarih resminin yüce uzlaşımlarına bilinçli bir tepki olarak doğan bir akımdı.[1] Akımın temsilcileri tanrılardan, krallardan ve klasik kahramanlardan yüz çevirerek çamurlu tarlalardaki köylülere, taş kıran emekçilere ve tren vagonlarına tıkış tıkış doluşan yolculara yöneldiler. Bunu yaparken yalnızca sanatın nasıl göründüğünü değiştirmediler; sanatın neyle ilgili olmasına izin verildiğini de değiştirdiler.
Akımın ortaya çıkışı, siyasi bir kopuş anına bağlıdır. Gerçekçiliğin genellikle, Avrupa'yı baştan başa sarsan ve işçilerle kırsal yoksulların durumunu keskin biçimde kamu bilincine taşıyan bir çalkantı yılı olan 1848 Devrimi'nin ardından Fransa'da doğduğu kabul edilir.[2] Gerçekçi konu, köylü ve işçi sınıfı yaşamından sahneleri, kent sokaklarını, kahvehaneleri ve halk eğlencelerini, daha önceki akademik resmin yüce temalara sakladığı bir dolaysızlıkla işlenmiş haliyle ifade etmeye başladı.[1] Bu yeni bakışın kabul görmüş önderi Gustave Courbet idi ve onun kaygıları Jean-François Millet'nin kırsal sahnelerinde ve Honoré Daumier'nin kentsel konularında sürdürüldü.[1]
Gerçekçiliği en iyi tek bir teknik olarak değil, hakikate yönelik bir tutum olarak anlamak gerekir. Neoklasisizm idealize edilmiş biçime, Romantizm yoğun duyguya ve egzotik gösteriye değer verirken, gerçekçilik gözlemlenebilir olanda, çağdaş olanda ve süslenmemiş olanda ısrar etti. Courbet için gerçekçilik, miras alınmış bir formülden çok kendi değerlendirmesine dayanan, kendi çağının görsel bir kaydını yaratmak anlamına geliyordu — açıkça ortaya koyduğu amaç, „çağımın âdetlerini, fikirlerini, görünüşünü kendi değerlendirmeme göre aktarmak"tı.[9]
Akım boyunca üç özellik yinelenir. Birincisi, çağdaş ve sıradan konuda ısrar — el emeği, kırsal yoksulluk ve modern hayatın gösterişsiz rutinleri. İkincisi, idealleştirmenin reddi: figürler klasik güzelliğe yumuşatılmak yerine yıpranmış yüzler, eskimiş giysiler ve emekle damgalanmış bedenlerle gösterilir. Üçüncüsü ve en kışkırtıcı olanı, anıtsal ölçeğin ve ciddi bir ele alışın mütevazı konulara uygulanmasıdır; bu, yalnızca tarihin, mitin ve dinin büyük tuvalleri hak ettiği akademik hiyerarşiyi alaşağı eden bir jesttir.[3] Kelimenin kendisi, Courbet'nin dostu ve savunucusu olan eleştirmen ve romancı Champfleury tarafından bir sancağa dönüştürüldü; Champfleury, programı 1857'de Le Réalisme adlı incelemesinde ortaya koyarak bir yapıtın asıl kahramanının istisnai biri değil sıradan biri olması gerektiğini savundu.[4]
Gerçekçiliğin bir önderi olduysa, o da Courbet idi. 10 Haziran 1819'da Ornans'ta doğan Courbet, çağının Romantik resmine başkaldırdı ve konu olarak gündelik olaylara yöneldi; böylece gerçekçi akımın kabul görmüş başı oldu.[5] Çıkışını, doğduğu kırsala dönüşünün ardından ürettiği iki anıtsal tuvalle 1850'lerin başında yaptı.
1849'da boyanan The Stone Breakers, bir yol kenarında taş kıran iki emekçiyi — bir yaşlı adamla bir genci — neredeyse gerçek boyutta, herhangi bir anlatısal süs ya da ahlaki yüceltme olmaksızın betimler.[6] 1850 Paris Salonu'nda sergilenen yapıt, yüksek sanata yakışmaz görülen bir konuyu işlediği için saldırıya uğradı; toplum kuramcısı Pierre-Joseph Proudhon onu kucaklasa da.[6] Resim daha sonra Dresden'deki Gemäldegalerie'ye girdi; İkinci Dünya Savaşı'nın son aylarında ortadan kayboldu ve bugün kayıp olarak kayıtlıdır, yalnızca röprodüksiyonda hayatta kalmıştır.[6]
Eşi olan, 1849'da başlanıp 1850'de tamamlanan A Burial at Ornans, yaklaşık 3,1'e 6,7 metre ölçülerinde, köylülerin gerçek boyutta katıldığı bir taşra cenazesini gösteren devasa bir tuvaldir.[7] Courbet, sıradan bir kırsal töreni, geleneksel olarak tarih resminin kahramanlık ya da dinsel sahnelerine saklanan bir ölçekte bilinçli olarak ele aldı; 1848'in işçi ayaklanmaları henüz tazeyken, sıradan insanların anıtsal bir saygınlığa yükseltilmesi radikal bir edim olarak okundu.[7] Teselli yerine kurtulmuş bir ruh, melekler ya da cennet yoktur — yalnızca bir mezar ve bulutlu bir gökyüzü.[8] Yapıt şimdi Musée d'Orsay'da asılıdır ve gerçekçiliğin kurucu bildirimlerinden biri olarak görülür.[8]
Courbet akıma kuramını da verdi. 1855'te, Exposition Universelle jürisi başlıca yapıtlarından bazılarını dışarıda bıraktıktan sonra, Gerçekçilik Pavyonu adını verdiği geçici bir yapıda kırktan fazla resimden oluşan meydan okuyucu, bağımsız bir sergi düzenledi.[9] Buna eşlik eden katalog, „çağımın âdetlerini, fikirlerini, görünüşünü kendi değerlendirmeme göre aktarmak" ve kısacası „canlı bir sanat yaratmak" amacını ilan ettiği „Gerçekçi Manifesto"sunu taşıyordu.[9] Bu jest, sanatçının resmî ve akademik onaydan bağımsızlığını, tuvallerinden herhangi biri kadar güçlü biçimde ortaya koydu.[9]
Courbet mizaç olarak kavgacı ve kentliyken, Millet kırsal yoksullara daha sessiz, neredeyse dindarca bir ağırbaşlılık getirdi. 1814'te doğan Millet, Fontainebleau Ormanı yakınına yerleşen ve Romantik uzlaşıma tepki olarak doğalcılığa yönelen bir sanatçı grubu olan Barbizon okuluyla ilişkilendirilirdi; Millet onların manzaraya yönelik dürtüsünü insan figürüne genişletti ve köylü emeğini temel teması haline getirdi.[10]
En ünlü yapıtı olan, 1857'de tamamlanan The Gleaners, hasattan sonra geride kalan başakları toplamak için eğilen üç köylü kadını gösterir — kırsal yoksulların en yoksulları, yalnızca orakçıların gözden kaçırdıklarını kurtarmalarına izin verilenler.[11] Resmi elinde bulunduran Musée d'Orsay, onu bu tema üzerine on yıllık bir araştırmanın doruğu olarak tanımlar; üç figür, nankör ve yinelenen bir işin eğilme, toplama ve doğrulma anlarını yan yana getirir.[11] 1857 Salonu'nda gösterildiğinde, 1848'in hemen ardından emekçi yoksullara yönelen sarsılmaz odağı tedirgin edici bulan orta ve üst sınıf izleyiciler arasında kuşku ve düşmanlık uyandırdı.[12] Millet, 1857 ile 1859 arasında boyanan ve akşam kilise çanının sesinde dua etmek için tarlalarda duraklayan iki köylüyü gösteren The Angelus ile aynı dünyaya döndü.[13]
Üçüncü büyük figür, gerçekçiliğe farklı bir yönden yaklaştı: kırsal tarladan değil modern kentten, büyük tuvalden değil basılı sayfadan. 1808'de doğan Honoré Daumier, geçimini La Caricature ve Le Charivari gibi yergi dergileri için karikatürler ve çizimler üreterek sağladı ve çağının en tanınmış toplumsal ve siyasal yorumcularından biri oldu.[14] Aralık 1831'de, Kral Louis-Philippe'i Rabelais'nin yoksullardan koparılan haraçla tıkınan doyumsuz devi olarak betimleyen Gargantua adlı taşbaskısı, yargılanmasına ve altı aylık hapis cezasına yol açtı.[15]
Daumier aynı sorgulayıcı bakışı yağlıboyaya taşıdı. Yaklaşık 1862-64 arasında boyanan ve şimdi Metropolitan Museum of Art'ta bulunan The Third-Class Carriage, izleyiciyi bir tren vagonuna tıkış tıkış doluşan işçi sınıfından yolcuların arasına yerleştirir; yüzleri hırpalanmış, elleri şişmiştir, yine de alay yerine anıtsal ve onurlu bir ağırlıkla betimlenmişlerdir.[16] Daumier'nin resmi yaşamı boyunca neredeyse hiç bilinmedi; son yıllarını yoksulluk içinde ve görme yetisi giderek zayıflarken, dostu Corot'nun ona sağlamasına yardım ettiği Valmondois'daki bir evde geçirdi ve 1879'da orada öldü.[17] Ölümünden bir yıl önce Paris'te düzenlenen önemli bir resim sergisi, onun yalnızca bir yergici değil, bir sanatçı olarak başarısının kapsamını sonunda gözler önüne serdi.[17]
Gerçekçiliğin ardından gelen sanat üzerindeki etkisi belirleyici oldu. Çağdaş, gündelik hayatın uygun ve ciddi bir konu olduğunda ısrar ederek ve idealleştirmenin akademik uzlaşımlarıyla kopuşarak, gerçekçiler Empresyonizmin ve modern sanatın daha geniş akımlarının zeminini hazırladı.[18] Édouard Manet kilit bir köprü olarak durur: modern, kentsel konuları dolaysız bir biçimde sunma seçimi ve yanılsamacı modelleme ile perspektife verilen tarihsel önemle kopuşu, Empresyonistlerin ve Post-Empresyonistlerin devrimci çalışmasının yolunu açtı.[19]
Daha derin miras kavramsaldır. Gerçekçilik, neyin resmedilmeyi hak ettiği kavramının kendisini demokratikleştirdi, sanatı sıradan yaşanmış deneyimle birleştirdi ve izleyici kitlesini genişletti.[18] Tanınmayan bir köylünün cenazesi, bir tarlada başak toplayan üç kadın, yorgun yolcularla dolu bir vagon — bir zamanlar yüksek sanatın onuruna yaraşmayan konular — gerçekçilerden sonra modern imgelemin kalıcı toprağı haline geldi. Sanatçılardan kendi çağlarına dürüstçe bakmalarını isteyerek, Courbet, Millet ve Daumier on dokuzuncu yüzyılı kaydetmekten daha fazlasını yaptılar; sanatın kendisinin sorumluluklarını yeniden tanımladılar.
Henüz yorum yok — ilk sen ol.