Onu doğuran savaş dönemi göçlerinden Ray Charles, Marvin Gaye ve Stevie Wonder'ın dehasına kadar, Siyah Amerikan müziğinin soul, funk ve rock and roll için şablonu nasıl belirlediği
Neredeyse her zaman R&B olarak kısaltılan rhythm and blues, 1940'larda Afroamerikan topluluklar içinde ortaya çıkan bir popüler müzik türüdür.[1] Kökleri, yirminci yüzyılın büyük demografik altüst oluşlarından birine dayanır. İkinci Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında, tahminen beş milyon Afroamerikalı, kırsal Güney'deki ortakçı, kiracı çiftçi, hizmetçi ve işçi olarak çalıştıkları işlerini bırakarak; daha iyi ekonomik fırsatlar aramak ve Kuzey, Doğu ve Batı'nın sanayi şehirlerindeki ırksal baskıdan kaçmak için yola çıktı.[2] Savaş dönemi sanayileri daha yüksek ücretli işler sunsa da, ayrımcı konut uygulamaları bu yeni gelenleri ayrımcılığa uğramış mahallelerde yoğunlaştırdı ve her büyük şehirde Afroamerikalılar, kırsal geleneklerin kentsel ifade biçimlerine dönüştürüldüğü dinamik bir eğlence semti kurdu.[2]
İşte bu semtlerde, şehirde yeni erişilebilir hale gelen elektrikli enstrümanlarla güçlendirilerek, yan yana çalışan blues şarkıcıları ve caz müzisyenleri yeni bir tür yarattı.[2] R&B; caz, blues, spiritüeller, gospel ve boogie-woogie'den beslendi ve eleştirmen Robert Palmer bunu genel olarak "siyah Amerikalılar tarafından ve onlar için yapılan herhangi bir müziği ifade eden kapsayıcı bir terim" olarak tanımladı.[1] Müzik tipik olarak on iki ölçülük bir blues yapısı, boogie-woogie bas hatları ve shuffle ritimleri içeriyor; haykırılan blues'tan gospel etkili crooning'e kadar uzanan seslerle söyleniyordu.[2]
Yirminci yüzyılın başlarının büyük bölümünde plak endüstrisi, siyah popüler müziği, Okeh yapımcısı Ralph Peer tarafından ortaya atılan aşağılayıcı "race music" kategorisi altında sınıflandırdı.[1] Bu, 1940'ların sonlarında değişmeye başladı; o sırada Billboard meslek dergisinde çalışan Jerry Wexler'ın, bunun yerine "rhythm and blues" terimini ortaya attığı kabul edilir; 1949'da dergi siyah müzik listesini buna göre yeniden adlandırdı. Aslında bu ifade Billboard'da daha 1943'te ortaya çıkmıştı.[1] Yeni isim daha saygılı olması amacıyla seçilmişti ve o kadar sağlam bir biçimde yerleşti ki o günden beri bir siyah popüler müzik soyağacını tanımlamaya devam etti.
İlk R&B listelerine, combo tarzı türün şablonunu oluşturan Louis Jordan gibi jump blues orkestra şefleri hâkimdi; 1948'de Jordan, çoğu boogie-woogie ritimleri üzerine kurulu en iyi beş R&B plağının üçünü elinde tutuyordu.[1] 1950'lerden 1970'lere kadar tipik bir R&B grubunda piyano, bir ya da iki gitar, bas, davul ve saksofon bulunur, bazen fon vokalistleri de yer alırdı.[1] 1940'ların sonundan itibaren New Orleans'lı müzisyenler müziğe Afro-Kübalı ritimleri kattılar: düzenlemeci Dave Bartholomew, 1949 tarihli "Country Boy" kaydında bir tresillo figürü kullandı ve bir anlatıma göre 1950'lerin rock and roll'unda en çok aşırı kullanılan ritmik kalıbı oluşturdu.[1]
R&B, büyük ölçüde, büyük plak şirketlerinin başlangıçta görmezden geldiği küçük, bağımsız plak şirketlerinin eseriydi. Bunların bir dalgası 1940'larda kuruldu — 1942'de Savoy, 1943'te King, 1945'te Imperial, 1946'da Specialty, 1947'de Chess ve 1948'de Atlantic.[1] Ahmet Ertegün ve Herb Abramson tarafından yönetilen Atlantic, 1950'lerin önde gelen R&B şirketlerinden biri hâline geldi.[3] İlk yıldızı, Ertegün'ün pop crooner'ları taklit etmeyi bırakıp kendini rhythm and blues'a adaması için teşvik ettiği şarkıcı Ruth Brown'dı.[3] "So Long" ile başlayıp "Teardrops from My Eyes" ve "(Mama) He Treats Your Daughter Mean" ile devam eden hit dizisi ticari açıdan o kadar belirleyiciydi ki Atlantic, Yankee Stadium için kullanılan eski lakabı yankılayarak "the House That Ruth Built" takma adını kazandı.[3]
R&B'nin yeni bir şeye dönüşümünü tek başına tanımlayan bir sanatçı varsa, o da Ray Charles idi. 1930'da Albany, Georgia'da doğan ve yedi yaşından itibaren kör olan Charles, "the Genius" olarak tanıtılıyordu.[4] 1950'lerde Atlantic için kayıt yaparken, blues, caz, rhythm and blues ve gospel öğelerini birleştirerek soul müziğin öncüsü oldu.[4] Trompetçi Renald Richard ile birlikte yazdığı 1954 tarihli single'ı "I Got a Woman," gospel coşkusunu dünyevi sözlerle ve sürükleyici bir R&B fonuyla buluşturdu; R&B listelerinin zirvesine çıktı ve sıklıkla ilk soul plaklarından biri olarak anılır.[5]
Charles ününü 1959'da "What'd I Say" ile mühürledi.[5] Bir Rolling Stone editörü daha sonra, Charles'ın 1950'lerin ortalarında Atlantic için yaptığı hit plakların "sonraki yıllarda rock 'n' roll ve soul müziğin başına gelecek her şeyin haritasını çıkardığını" gözlemledi.[4] Charles daha sonra türleri tamamen aşarak en ünlü sonraki hitlerini "Georgia on My Mind" (1960) ve "Hit the Road, Jack" (1961) ile yakaladı.[4] 2004'te öldü.[4]
1960'ların başlarında R&B giderek daha çok soul müzik olarak adlandırılıyordu[1] ve hiçbir plak şirketi ticari zirvesini Motown kadar somutlaştırmadı. Onun en araştırmacı sanatçısı, 1939'da Washington, D.C.'de doğan ve "Prince of Soul" olarak bilinen Marvin Gaye idi.[6] Gaye, Motown'a katılmadan önce babasının kilisesinde ve Moonglows'ta şarkı söyledi; burada hem solo sanatçı olarak hem de Tammi Terrell ile yaptığı — "Ain't No Mountain High Enough" da bunların arasındadır — ünlü düetler dizisinde, Terrell'in 1970'te beyin tümöründen ölümüne kadar hitler yakaladı.[6]
Gaye'nin başyapıtı What's Going On (1971), daha önceki romantik malzemesinden; Vietnam Savaşı'nı, yoksulluğu ve uyuşturucu bağımlılığını ele alan olgun, toplumsal bilince sahip bir üsluba doğru kesin bir kopuşa işaret etti.[7] Bu, çığır açan bir başarıydı: R&B'nin ilk konsept albümlerinden biriydi ve şarkıları kesintisiz bir döngü hâlinde birbirine geçiyordu.[7] Ticari açıdan altın sattı, Billboard Top LPs listesinde altıncı sıraya yükseldi ve bir yıl içinde yaklaşık iki milyon kopya sattı;[7] Rolling Stone 2020'de onu tüm zamanların en iyi albümü seçti.[7] Gaye, 1984'te babası tarafından öldürülmeden önce, müziğin sınırlarını "Let's Get It On" ve ilk Grammy Ödüllerini kazandıran 1982 dönüşü "Sexual Healing" ile zorlamaya devam etti.[6]
Gaye R&B'ye bir vicdan verdiyse, Stevie Wonder ona yeni bir sanatsal hırs kazandırdı. Yetişkin biri olarak Motown sözleşmesini yeniden müzakere eden Wonder, tam sanatsal kontrolü güvence altına aldı ve bugün "klasik dönemi" olarak bilinen bir albüm dizisine başladı.[8] Innervisions (1973) ve Fulfillingness' First Finale (1974) art arda Yılın Albümü Grammy Ödülünü kazandı,[8] ve Songs in the Key of Life (1976) bu seriyi taçlandırdı: üçlü albüm bir numarada giriş yaptı ve zirvedeki yerini on üç hafta üst üste korudu.[8] Bu plaklar boyunca Wonder, soul'u caz, funk ve sentezleyicinin yeni sesleriyle harmanlayarak bir R&B sanatçısının uzun soluklu albüme herhangi bir rock müzisyeni kadar tam anlamıyla hâkim olabileceğini gösterdi.
Rhythm and blues'un erişimi kendi listelerinin çok ötesine uzanır. 1970'lere gelindiğinde terim, soul ve funk için kapsayıcı bir etiket hâline gelmişti[1] ve 1980'lerin sonlarında, geleneği caz, funk, disko ve elektronik prodüksiyonla harmanlayan yeni bir "çağdaş R&B" ortaya çıktı.[1] Daha geniş pop manzarası üzerindeki etkisi daha da derindi: 1950'lerin ortalarında R&B ana akım dinleyicilere geçiş yaptı ve 1985 tarihli bir Wall Street Journal makalesi, rock and roll'un kendisinin R&B'yi pop ve country müziğiyle birleştirdiğini belirtti.[1] Elvis Presley'nin 1957 plaklarının R&B ilk beşine girmesi, bir anlatıma göre, beyaz bir sanatçının siyah müzisyenler tarafından yaratılan bir kategoriye benzeri görülmemiş biçimde kabul edilmesine işaret ediyordu.[1]
Bu yörünge — savaş dönemi şehirlerinin ayrımcılığa uğramış eğlence semtlerinden soul, funk ve rock and roll'un temellerine — rhythm and blues'u modern popüler müziğin en etkili türlerinden biri yapar. Ritmik dağarcığı, gospel kökenli vokal yoğunluğu ve siyah Amerikan deneyiminin tüm yönleriyle duyulması konusundaki ısrarı, bugün de popüler müziğin sesini şekillendirmeye devam ediyor.
[1]: Wikipedia, "Rhythm and blues." [2]: Carnegie Hall, "History of Rhythm & Blues — Timeline of African American Music." [3]: Wikipedia, "Ruth Brown." [4]: Encyclopaedia Britannica, "Ray Charles." [5]: Wikipedia, "I Got a Woman." [6]: Biography.com, "Marvin Gaye." [7]: Wikipedia, "What's Going On (album)." [8]: Wikipedia, "Songs in the Key of Life."
Henüz yorum yok — ilk sen ol.