Rhythm and blues, gospel ve country füzyonunun 1950'lerin ortasında Amerika Birleşik Devletleri'nden nasıl patlak verdiği — ve ona biçim veren mimarlar
Rock and roll tam olarak şekillenmiş hâlde ortaya çıkmadı. Amerika Birleşik Devletleri'nde 1940'ların sonu ve 1950'lerin başında, Afroamerikan müzik türlerinin — başlıca rhythm and blues — gospel, caz, boogie-woogie, elektro blues, jump blues, swing ve country müziğinden alınan etkilerle harmanlanması yoluyla bütünleşti.[2] Yakın kökleri, o zamanlar yaygın olarak „race music“ adıyla pazarlanan rhythm and blues'ta yatıyordu ve buna boogie-woogie, haykıran gospel ve 1940'lar ile 1950'lerin country tarzları eklenmişti.[1] Füzyon o kadar dolaysızdı ki, New Orleanslı piyanist Fats Domino ayrımı doğrudan reddedebilmiş, 1957'de bir görüşmeciye şöyle demişti: „Şimdi rock 'n' roll dedikleri şey rhythm and blues. Onu New Orleans'ta 15 yıldır çalıyorum.“[2]
1950'lerin ortasında değişen şey, müziğin malzemelerinden çok dinleyici kitlesi ve adıydı. Siyah vokal grupları gospel tarzı armonileri daha toprağa yakın konular ve daha sert ritimlerle eşleştirmeye başlamıştı ve onlarca yıldır yerinde olan tohumlar, siyah kültürün ve beyaz harcama gücünün uçucu karışımı yeni bir pazar bulduğunda çiçek açtı: gençler.[1] Radyo, blues'u, rhythm and blues'u ve gospel'i Kuzey Amerika boyunca taşıdı ve genç beyaz işçi sınıfı müzisyenlerini — özellikle önemli ölçüde Afroamerikan nüfusa sahip yerlerde — siyah tarzları zaten bildikleri western swing, hillbilly boogie ve honky-tonk ile birleştirmeye esinlendirdi.[1]
„Rock and roll“ deyimi, müzik var olmadan önce eskiydi. Bir geminin okyanustaki hareketini, siyah kilise ayinlerinin manevi coşkusunu ve — yirminci yüzyılın başlarına gelindiğinde — cinsel etkinliği tanımlamıştı.[2] Bir türe uygulanması genellikle Clevelandlı disk jokeyi Alan Freed'e atfedilir; o, 11 Temmuz 1951'de WJW istasyonunda „The Moondog House“ adı altında rhythm and blues çalmaya başlamıştı.[3] Freed, çaldığı müziği tanımlamak için „rock and roll“ deyimini popülerleştirdi; beyaz cover versiyonları yerine siyah sanatçıların işlerini sunarak genç dinleyiciler arasındaki ırksal ayrımı köprülemeye yardımcı oldu.[3] Mart 1952'de Cleveland Arena'da Moondog Coronation Ball'ı düzenlemeye yardım etti; bu olay artık ilk büyük rock and roll konseri olarak kabul ediliyor; kendisi 1986'da Rock and Roll Hall of Fame'e alınan ilk grup arasındaydı.[3]
Türün müzikal imzası derli toplu ve tanınabilir. Vuruşu esasen vurgulu bir backbeat'e sahip bir dans ritmidir — vurgu bir 4/4 ölçünün ikinci ve dördüncü vuruşuna düşer — neredeyse her zaman bir trampet tarafından sağlanır.[2] Armonik olarak, asgari blues akor dizilerine, her şeyden önce on iki ölçülük blues'a dayanıyordu.[2] Erken düzenlemeler piyano ya da saksofon tarafından yönetiliyordu, ancak 1950'lerin ortasından sonuna doğru bunların yerini giderek elektro gitar aldı ya da onu tamamladı; klasik kadrolar bir ya da daha fazla elektro gitarı bir kontrbasa karşı eşleştiriyor, bunlara sonradan elektro bas ve bir bateri seti katılıyordu.[2]
Formül kadar önemli olan, onun taşıdığı kültürdü. Rock and roll, ilk bebek patlaması neslinin genç kültürüyle birlikte ortaya çıktı; modayı, tutumları ve dili biçimlendirdi ve filmlerde, hayran dergilerinde ve televizyonda boy gösterdi.[2] Çekiciliği hem siyah hem de beyaz genç kitlelerini kestiği için, bilim insanları ona sivil haklar hareketi üzerinde olumlu bir etki atfediyor — ve aynı beyaz genç kitlelerle siyah müziğin kesişmesinin kaçınılmaz olarak güçlü ırkçı tepkiler kışkırttığını belirtiyor.[2] Yaşı daha büyük Amerikalılar ergen suçluluğu ve isyandan endişeleniyordu; bu kaygılar rock and roll kültürünün ırksal ve toplumsal çizgiler boyunca paylaşılması gerçeğiyle keskinleşmişti.[2]
Yeni enerjiyi kalıcı bir şablona çeviren tek bir kişi varsa, o da gitarist Chuck Berry'di. Rock and roll'u rhythm and blues potasından yaratmaya yardım ederken Berry, country-and-western gitar lik'lerini ve boogie-woogie ritimlerini bir rhythm and blues şasisine aşıladı.[5] „Ida Red“ adlı country ezgisinin bir uyarlaması olan 1955 single'ı Maybellene, bir milyondan fazla sattı ve Billboard'un rhythm and blues listesinde bir numaraya ulaştı; ırksal çizgilerin ötesinde gençler arasında anında bir sansasyon oldu.[4][1] Üç yıl sonra Johnny B. Goode (1958), popüler müzikteki en tanınabilir şarkılardan biri hâline geldi ve sonradan Voyager Golden Record'daki tek rock and roll şarkısı olarak seçildi.[4] Berry'nin gitar riff'ini melodik bir motor olarak öne çıkarması, hikâye anlatımı olarak şarkı yazarlığı ve gence odaklı konuları, onu cover'layan British Invasion gruplarını — özellikle the Beatles ve the Rolling Stones'u — biçimlendirdi; kendisi 1986'da Rock and Roll Hall of Fame'e alınan ilk sınıf arasındaydı.[4]
Müziği kitlesel bir kitleye taşımak için, sonradan „King of Rock and Roll“ diye anılan Elvis Presley'den daha fazlasını yapan hiçbir sanatçı olmadı.[7] Temmuz 1954'te, Memphis'teki Sam Phillips'in Sun Records'undaki bir seansta Presley, bluescu Arthur Crudup'ın „That's All Right“ parçasının yüklü bir versiyonunu kaydetti; bu kayıt rockabilly'nin temelini atmaya yardım etti — kelimenin tam anlamıyla hillbilly'ler tarafından çalınan rock and roll.[6] Kasım 1955'te sözleşmesi RCA Victor'a satıldı; Ocak 1956'da yayımlanan „Heartbreak Hotel“, onun ilk bir numara pop hiti oldu.[6] 9 Eylül 1956'da The Ed Sullivan Show'daki ilk görünüşü kabaca 60 milyon izleyici çekti — televizyon kitlesinin rekor düzeyde yüzde 82,6'sı — ve onu ulusal bir ünlü yaptı.[6] Yüzyıl ortası Amerika'sının ırksal ayrımı boyunca etkileri harmanlayan Presley, siyah köklü müziği beyaz gençlere benzeri görülmemiş bir ölçekte ulaştırdı; cinsel olarak çağrışım yapan performansları, bunları ahlaki açıdan tehlikeli gören eleştirmenlerden şiddetli kınama çekse bile.[6]
Macon doğumlu şarkıcı ve piyanist Little Richard, „Architect of Rock and Roll“ unvanını sahiplendi; bunu 1988 Grammy Ödülleri'nde yeniden ileri sürdü.[8] 1955'teki Specialty Records çıkışı Tutti Frutti — haykıran falsetto ünlemleri ve çılgın, sert sürükleyen bir piyanoyla kaydedildi —, Billboard'un rhythm and blues satış listesinde iki numaraya ulaştı ve hem Amerika Birleşik Devletleri'nde hem de Britanya'da pop listelerine geçti.[1] Coşkulu tarzı ve gümbürdeyen backbeat'i bir nesli etkiledi; the Beatles ve the Rolling Stones'tan doğrudan birlikte turneye çıktığı sanatçılara kadar; ve Library of Congress sonradan „Tutti Frutti“yi kalıcı kültürel önem taşıyan bir kayıt olarak National Recording Registry'ye ekledi.[8][9]
Diğerleri seans müzisyenlerince desteklenen ön adamlarken, Buddy Holly kendine yeten rock grubunu modelledi. Grubu the Crickets ile Holly, sıklıkla kendi malzemelerini icra eden iki gitar, bas ve davuldan oluşan geleneksel rock and roll kadrosunu tanımlayan sanatçı olarak görülür.[10] Onun ve the Crickets'in şarkılarının çoğunu kendilerinin yazması gerçeği, yenilikçi stüdyo çalışmalarıyla birleşince — Holly, yapımcı Norman Petty ile overdubbing ve reverb teknikleri geliştirdi —, onları the Beatles üzerinde büyük bir etki yaptı; the Beatles, Holly'yi başlıca ilham kaynaklarından biri olarak andı.[10] 3 Şubat 1959'da Holly, Clear Lake, Iowa yakınlarında Ritchie Valens ve Big Bopper (J. P. Richardson) ile birlikte bir uçak kazasında öldü — bu olay Don McLean tarafından American Pie (1971) içinde „müziğin öldüğü gün“ olarak anıldı.[12]
Rock and roll'un kitle kültürünü ele geçirdiği an, çoğu zaman Bill Haley and His Comets'in „(We're Gonna) Rock Around the Clock“una tarihlendirilir. İlk olarak 1954'te mütevazı bir başarıyla çıkarıldı, 1955 yapımı Blackboard Jungle filminde yer aldıktan sonra hızla yükseldi ve 9 Temmuz 1955'te Billboard'un pop listesinin zirvesine çıkan ilk rock and roll kaydı oldu; orada sekiz hafta tutundu — herhangi bir diğerinden daha fazla, rock and roll'u dünya çapında ana akım kültüre taşıyan plak olarak yaygın biçimde kabul edilir.[11]
İlk dalga kısa sürdü. 1950'lerin sonuna gelindiğinde bir dizi talihsizlik ivmesini soldurdu: Little Richard'ın 1957'deki geçici emekliliği, Presley'nin 1958'deki orduya alınması, Jerry Lee Lewis'i raydan çıkaran bir skandal, payola soruşturmaları, Berry'nin hukuki sıkıntıları ve 1959 uçak kazası.[2] Öncülerin daha ham sesleri, ticari olarak daha pürüzsüz, daha cilalı bir pop tarzı tarafından geride bırakıldı.[2] Yine de biçim ölmedi, daha çok genişledi: 1960'ların ortasına gelindiğinde rock and roll, basitçe rock olarak bilinen daha kapsayıcı uluslararası tarza dönüşmüştü.[2]
Rock and roll'un etkisi kısa klasik çağını aştı. Elektro gitarı müziğin merkez parçası olarak yerleştirdi; Berry, the Rolling Stones ve the Beatles'tan sonraki arena rock'a kadar bir nesil çalgıcıyı kendine hayran bırakan saldırgan bir gitar sesi getirdi.[2] Holly'nin yazar-icracı grup şablonu, onlarca yıl boyunca rock gruplarının varsayılan mimarisi hâline geldi.[10] Müziğin ötesinde, tür, modern ergenin kültürel ve ticari bir güç olarak yükselişiyle iç içe geçti ve Amerikan ırk ilişkilerinde belirleyici bir anda bütünleşmiş kitleleri bütünleşmiş etkilerin önüne koydu.[2] Kurucu figürleri — aralarında Berry, Presley, Little Richard ve Holly — Rock and Roll Hall of Fame'in açılış ve erken sınıflarında onurlandırıldı; bu, 1950'lerin ortasındaki birkaç yıl içinde blues, gospel ve country'den birleştirilen bir sesin popüler müziği yüzyılın geri kalanı için ne denli derinlemesine yeniden biçimlendirdiğinin bir kabulüydü.[4]
[1]: Britannica, „Rock and roll | History, Songs, Artists, & Facts.“ [2]: Wikipedia, „Rock and roll.“ [3]: Wikipedia, „Alan Freed.“ [4]: Wikipedia, „Chuck Berry.“ [5]: Britannica, „Chuck Berry | Biography, Songs, & Facts.“ [6]: Wikipedia, „Elvis Presley.“ [7]: Britannica, „Elvis Presley.“ [8]: PBS American Masters, „How Little Richard fought to be the architect of rock 'n' roll.“ [9]: Library of Congress, National Recording Registry, „'Tutti Frutti'—Little Richard (1955).“ [10]: Wikipedia, „Buddy Holly.“ [11]: Wikipedia, „Rock Around the Clock.“ [12]: Britannica, „The Day the Music Died.“
Henüz yorum yok — ilk sen ol.