Paris salonlarındaki oymalı deniz kabuğu işlemesinden bir kıvrımın, nasıl bir bütün hafiflik, aşk ve zarif aşırılık uygarlığına dönüştüğü
�pek az sanat akımı bir bezeme tekniğinin adını taşır, ama Rokoko taşır. Sözcük, yapay mağaraları ve çeşmeleri süslemek için kullanılan, deniz kabukları ve çakıl taşlarıyla bezeli kaya işçiliği anlamına gelen Fransızca rocaille'dan türemiştir.[1] Kıvrımlı, kabuk biçimli bir bezeme dağarcığı olarak başlayan şey, Avrupa beğenisine yaklaşık yarım yüzyıl boyunca egemen olan eksiksiz bir hafiflik, mahremiyet ve zarafet estetiğine dönüştü.
Rokoko ilk olarak 18. yüzyılın başlarında Fransa'da ortaya çıktı ve büyük ölçüde mimarlardan ziyade iç mekân tasarımcıları, zanaatkârlar ve gravürcüler tarafından geliştirildi.[1] Bu köken, üslubun tuvale ulaşmadan çok önce her şeyden önce mobilyada, gümüşte, porselende ve odaların boyalı lambri kaplamalarında neden bulunduğunu açıklar. Bu dağarcık ilk olarak, 1736 tarihli Premier Livre de forme rocquaille et cartel eseri yeni kabuk-bezeme üslubunu betimleyen tasarımcı Jean Mondon'un işinde basılı olarak görünür.[2]
Rokoko'yu anlamak için onun neyi reddettiğini anlamak gerekir. Başlangıçta üslup, XIV. Louis'nin ağır, resmî Barok'una ve Versailles Sarayı'nın ağır görkemine karşı bir tepkiydi.[1] Güneş Kral 1715'te öldüğünde, Fransa Régence döneminde, daha hazcı saray kültürü daha hafif, daha haz arayan bir sanata uygun olan Orléans Dükü Philippe tarafından yönetildi.[2] Birkaç tasarımcı ve ressam, özel konutlar için daha narin, daha mahrem bir bezeme tarzı geliştirdi.[1]
Sonuç, taht odasından ziyade salona ölçeklenmiş bir sanat oldu — oyunbaz, şehvetli ve uzun bir refah ve istikrar dönemi yaşayan aristokrat bir sınıfın zevklerine pişmanlık duymadan adanmış.[2]
Rokoko, hafiflik, zarafet ve kıvrımlı doğal biçimlerin coşkulu kullanımıyla tanımlanır.[1] Duvarlar, tavanlar ve silmeler, „C" ve „S" harflerinin temel biçimleri üzerine kurulu, deniz kabukları ve diğer doğal motiflerle birleştirilmiş, iç içe geçen eğriler ve karşıt eğrilerde erir.[1] Asimetri kuraldı: Gerçek bir Rokoko tasarımında, bir yarı diğerini yansıtmaz.[3] Açık pastel tonları, fildişi beyazı ve altın paleti hâkimdi ve tasarımcılar ışığı çoğaltmak ve açık, havadar bir mekân duygusu uyandırmak için aynaları bolca kullandı.[1]
Kuramcılardan ziyade bezemecilerce biçimlendirilen „kuralsız" bir üslup olduğu için Rokoko, teatralliği ve yüzey hazzını klasik sanatın düzeni ve ciddiyetinin üzerinde tuttu — sonraki eleştirmenlerinin ona karşı silah olarak kullanacağı nitelikler.[3]
Fransız Rokoko resmi, Antoine Watteau (1684–1721) zarif, hafif melankolik sanatıyla başlar.[1] 1717'de Watteau, The Embarkation for Cythera eserini Académie royale de peinture et de sculpture'a kabul eseri olarak sundu.[4] Resim, akademik hiyerarşideki hiçbir şeye benzemiyordu, öyle ki Akademi onu sınıflandırmak için yeni bir kategori icat etmek zorunda kaldı: fête galante, idilik, park benzeri ortamlarda birbirine kur yapan zarif giyimli erkek ve kadınların bir sahnesi.[4]
Resim, aşk tanrıçası Venüs'ün doğum yeri olan efsanevi Kythera adasındaki çiftleri betimler — gerçi düş gibi havası, hacıların aşk adasına mı vardıklarını yoksa ondan isteksizce mi ayrıldıklarını belirsiz bırakır.[4] Watteau'nun Peter Paul Rubens'e ve Venediklilere borçlu, hüzünlü şiirselliği ve pırıltılı rengi, erken Rokoko'nun duygusal tonunu belirledi. 1721'de, yalnızca 36 ya da 37 yaşındayken, çağı tanımlayan türü neredeyse icat etmiş olarak veremden öldü.[1]
Watteau melankolikken, François Boucher (1703–1770) açıkça şehvetliydi ve eseri, oyunbaz ve şehvetli nüleriyle değer gören olgun Rokoko'nun doruğunu temsil eder.[1] Paris'te doğan Boucher, Fransız sanat dünyasının zirvesine yükseldi: 1765'te premier peintre du roi (Kralın Baş Ressamı) olarak atandı.[5]
Boucher'in kariyeri, çağın en güçlü beğeni belirleyicisi, XV. Louis'nin metresi ve adı neredeyse Fransız Rokoko'sunun eşanlamlısı haline gelen Madame de Pompadour'a bağlıydı.[5] Onu tekrar tekrar resmetti ve mitolojik ve pastoral sahnelerin yanı sıra Beauvais halı atölyeleri, Vincennes ve Sèvres porseleni ve tiyatro için tasarımlardan oluşan bir sel üretti — üslubunu bütün bir yüzyılın görsel imzası yapan endüstriyel bir üretim.[5] İşte bu her yerde bulunma hali çağın en keskin eleştirisini çekti: filozof ve eleştirmen Denis Diderot, Boucher'in Rokoko tarzına yapay ve sahte, modası geçmiş ve ahlaki açıdan boş bir sanat olarak saldırdı.[6]
Fransız Rokoko'su, Jean-Honoré Fragonard (1732–1806) serbest fırça darbeli tür sahneleriyle kapanır.[1] Grasse'ta doğan Fragonard, kısa bir süre Jean-Siméon Chardin'in, ardından Boucher'in yanında eğitim gördü; ustanın tarzını öyle eksiksiz özümsedi ki usta ona kopyalar emanet etti; 1752'de Prix de Rome'u kazandı.[7] Efsane derecesinde üretken olan Fragonard — 550'den fazla resim üretti — göz kamaştırıcı bir kendiliğindenlikle resmedilen mahrem, romantik sahnelerde uzmanlaştı.[7]
Bugün Londra'daki Wallace Collection'da bulunan başyapıtı The Swing (yaklaşık 1767–68), Rokoko'nun en üstün resimlerinden biri olarak yaygın biçimde kabul edilir.[8] Dalgalanan eteklerle bir salıncakta havaya savrulan genç bir kadını, çalıların arasına gizlenip ona yukarı bakan genç bir adamı ve gölgelerden ipleri çalıştıran yaşlı bir adamı gösterir — köpüğünün altında zekice ve apaçık erotik bir entrika olan zarif bir konfeksiyon.[8] Resim, Rokoko'nun sevdiği her şeyi damıtır: aylaklık, flört, yapraklar arasından süzülen güneş ışığı ve anın hazları.
Rokoko kısa sürede Fransa'nın çok ötesine, başlıca Almanya ve Avusturya'ya yayıldı ve mimaride en coşkulu ifadesini buldu.[1] Bavyera'da üslup salondan kiliseye göç etti. Dominikus Zimmermann tarafından 1745 ile 1754 arasında, kardeşi Johann Baptist'in boyalı bezemesiyle inşa edilen Wies Hac Kilisesi, Wieskirche, Bavyera Rokoko'sunun bir başyapıtı olarak kabul edilir; beyaz, altın ve pastel iç mekânı yapıyı göksel bir ışık görüsüne eritir.[9] Münih'teki Nymphenburg saray parkında, saray mimarı François de Cuvilliés tarafından 1734 ile 1739 arasında inşa edilen Amalienburg av köşkü, yuvarlak Aynalar Salonu ve gümüşlenmiş alçısıyla dünyevi biçimde benzer bir büyü elde eder.[10]
Fransa'da Rokoko, 18. yüzyılın ortalarına doğru, önemsizliği ve bezeme aşırılığı nedeniyle eleştirmenlerce hücuma uğrayarak gerilemeye başladı ve daha sade, ahlaki açıdan daha ciddi Neoklasisizm akımı onun yerini almak üzere yükseldi.[1] Devrim işi bitirdi: Fragonard'ın zengin hamileri giyotine gönderildi ya da sürgüne sürüldü ve o 1790'da Paris'ten ayrıldı, 1806'da yok olmuş bir dünyanın bir kalıntısı olarak göreli bir unutulmuşluk içinde öldü.[7]
Yine de Rokoko hiçbir zaman tam olarak ölmedi. 19. yüzyıla gelindiğinde ancien régime Fransa'sının görkemli amblemi olarak yeniden biçimlendirilmişti ve III. Napolyon'un İkinci İmparatorluğu döneminde savunulan bir Rokoko Canlanması tasarım ve bezemede serpildi.[11] Belirleyici eleştirel itibar iadesi, 18. yüzyıl Fransız sanatı üzerine çalışmaları — L'Art du dix-huitième siècle olarak toplanan ve 1859 ile 1875 arasında yayımlanan — Watteau, Boucher ve Fragonard'ı tutkuyla savunan ve egemen Neoklasik kanona karşı itibarlarını yeniden tesis eden yazarlar Edmond ve Jules de Goncourt'tan geldi.[12] Fragonard'ın gevşek, ışıltılı fırça işçiliği de izlenimcileri, özellikle Pierre-Auguste Renoir ve Fragonard'ın öz torunu Berthe Morisot'yu biçimlendirmeye yardımcı oldu.[7]
Bir zamanlar salt hoppalık olarak küçümsenen bir üslup için bu önemli bir miras. Rokoko, parlak bir kuşak boyunca zarafeti, mahremiyeti ve hazzı sanatsal hırsların en yücesi yapan bir toplumun sanatı olmayı sürdürür — devrimin tam arifesinde güneşli bir düş.
Henüz yorum yok — ilk sen ol.