1. Ana Sayfa
  2. Keşfet
  3. The Film Musical: When Cinema Learned to Sing
The Film Musical: When Cinema Learned to Sing
EditörlükFilm

Film Müzikali: Sinema Şarkı Söylemeyi Öğrendiğinde

Perdede söylenen ilk sözlerden MGM'nin bütünleşik rüya balelerine ve Bob Fosse'nin karanlık kabarelerine kadar müzikal, gösteriyi sinemanın en kalıcı ve en iddialı sanat biçimlerinden birine dönüştürdü.

CE
Caleido Editorial Team17 Haziran 20268 dk okuma0 görüntülenme

Sesle birlikte doğan bir tür

Film müzikali, kaydedilmiş sesin gelişini izlemekten çok, onun tarafından yaratıldı. Warner Bros. Ekim 1927'de The Jazz Singer filmini gösterime soktuğunda, bu uzun metrajlı filmin senkronize kaydedilmiş şarkı ve konuşma diyaloglarından parçalar kullanması onu bir dönüm noktası hâline getirdi; muazzam ticari başarısı ise sinema endüstrisinin sessiz filmlerden sesli filmlere hızla geçişinde önemli bir etkendi.[1] Birdenbire oyuncuların şarkı söylediğini duyabilen seyirciler, bir sonraki adımı kaçınılmaz kıldı: tümüyle müzik etrafında kurulan filmler. MGM'in The Broadway Melody (1929) filmi, çoğu zaman bir Hollywood müzikalinin ilk eksiksiz örneği olarak kabul edilir ve türü onlarca yıl boyunca biçimlendirecek olan „bir gösteri sahnelemek“ kulis formülünün yerleşmesine yardımcı oldu.[2]

Müzikalin ilk büyük görsel üslupçusu, Büyük Buhran sırasında Warner Bros.'ta ortaya çıktı. Busby Berkeley, 1933'te bir dizi filmin —aralarında 42nd Street, Gold Diggers of 1933 ve Footlight Parade da vardı— koreografisini yaptı; bu filmlerin müzikal sahneleri tiyatral gerçekçiliği tümüyle terk etti.[3] Berkeley, korist kızlarının dansından çok, yukarıdan filme alınan çok sayıda kızı değişen kaleydoskopik geometrik desenler hâlinde düzenlemekle ilgileniyordu.[3] Tasarımları, sahne kemerini değil kamerayı sahnenin düzenleyici gözü olarak ele alıyordu ve Buhran dönemi kalabalıklarına saf bir kaçış biçimi sunuyordu.[3]

Berkeley müzikal sahneyi izlenecek bir gösteriye dönüştürdüyse, Fred Astaire ile Ginger Rogers'ın ortaklığı onu karakter ve duygu için bir araca dönüştürdü. RKO'da çevirdikleri ve en başarılısı Top Hat (1935) olan dokuz filmde ikili, karşılıksız aşkın bir dans sahnesinden diğerine büyüdüğü hafif romantik komedi olay örgüleri kurdu.[4] Astaire-Rogers filmlerinin önemli bir yeniliği, müzikal sahnelerin ara bölümler olarak araya sıkıştırılmak yerine olay örgüsünün içine örülmesiydi; şarkılar —yalnızca Top Hat'te Irving Berlin'in beş tanesi— kur yapma işini üstleniyordu.[4]

Bir müzikali „bütünleşik“ kılan nedir

Türün temel estetik sorusu, şarkıların hikâyeyle nasıl ilişkilendiğidir. Bir müzikal filmde, karakterler tarafından söylenen şarkılar anlatıya örülür ve genellikle olay örgüsünü ilerletir ya da karakterleri geliştirir; daha zayıf örneklerde ise yalnızca, çoğu kez gösterişli yapım sahneleri biçiminde, hikâye akışındaki aralar olarak işlev görürler.[5] Eleştirmenlerce en çok beğenilen filmler, her sahnenin anlatısal ya da duygusal bir iş gördüğü „bütünleşik“ müzikallerdir.

Bütünleşmeye doğru belirleyici itki Broadway sahnesinden geldi. Broadway'de 31 Mart 1943'te açılan ve eşi görülmemiş biçimde 2.212 gösterim boyunca sahnelenen Oklahoma!, şarkı ve dansı hikâyeden uzaklaşmak için değil, hem olay örgüsünü hem de karakteri aktarmak ve ilerletmek için kullandı.[6] Tiyatro tarihçisi Thomas Hischak onu „ilk tümüyle bütünleşik müzikal oyun“ olarak adlandırdı; şarkı, karakter, olay örgüsü ve dans harmanlamasının „onlarca yıl boyunca Broadway gösterilerine model olacağını“ söyledi.[6] Hollywood bu fikri daha da önce sezmişti: MGM'in başrolünde Judy Garland'ın yer aldığı The Wizard of Oz (1939) filmi, şarkıların karakter üzerine yorum yaptığı ya da olay örgüsünü ilerlettiği bütünleşik bir müzik örgüsü kurdu — ve gösterimden önce neredeyse kesilen „Over the Rainbow“, yapımcı Arthur Freed'in de onu korumak için savaşanlar arasında yer almasının ardından nihai filmde kaldı.[7]

Altın çağ ve Freed Unit

Türün Batı dünyasındaki popülerliği, kabaca 1930'dan 1950'ye uzanan bir altın çağ boyunca zirveye ulaştı ve bunun merkezinde tek bir yapım ekibi yer alıyordu.[5] MGM'de Arthur Freed'in başını çektiği birim, bütünleşik müzikali bir ev üslubuna dönüştürdü; Meet Me in St. Louis (1944), Freed'in birimi için bir dönüm noktası oldu ve onun stüdyonun önde gelen müzikal yapımcısı olarak pekişmesine yardımcı oldu.[8] Sonraki on yıl boyunca Freed Unit, yönetmenlik, dans ve koreografi yeteneklerinin olağanüstü bir yoğunluğundan beslenerek bugün türün doruğu sayılan filmleri üretti.

Vincente Minnelli (1903-1986) 1940'ta Freed Unit'e katıldı ve sofistike yenilikçiliği, gösterişli renkli sinematografisi ve karmaşık görsel kompozisyonuyla tanınan MGM'in en uzun süre görev yapan yönetmeni oldu.[9] Dört mevsim etrafında kurgulanan ve başrolünde Judy Garland'ın yer aldığı Meet Me in St. Louis (1944) filmini yönetti; ardından En İyi Film dâhil altı Akademi Ödülü kazanan ve doruk noktasını George Gershwin'in orkestra eseri üzerine kurulu on yedi dakikalık bir bale etrafında inşa eden An American in Paris (1951) filmini çekti.[9] Gigi (1958) filmi, dokuz adaylığının tümünü kazanarak En İyi Film ödülünü ve Minnelli'nin tek En İyi Yönetmen Oscar'ını aldı.[9]

Müzikalin en atletik yenilikçisi, genç yönetmen Stanley Donen (1924-2019) ile birlikte dansın nasıl filme alındığını yeniden biçimlendiren Gene Kelly idi.[10] İkili, Broadway'de dansçı olarak tanışmıştı ve Freed Unit'te üç filmi —On the Town (1949), Singin' in the Rain (1952) ve It's Always Fair Weather (1955)— birlikte yönetti; sahneleri ses platosundan New York'un gerçek sokaklarına taşıdı.[10] Hollywood'un sese geçişteki kendi beceriksiz dönemini anlatan komik bir hikâye olan Singin' in the Rain, bugün yapılmış en iyi film müzikali olarak yaygın biçimde kabul edilir; hiçbir zaman yarışma dalında aday gösterilmeyen Donen, 1998'de „zarafet, incelik, zekâ ve görsel yenilikle damgalanmış“ çalışmaları için Onursal Akademi Ödülü aldı.[10]

Bob Fosse ve müzikalin olgunlaşması

Bir sonraki büyük auteur ortaya çıktığında, türün güneşli iyimserliği eskimiş hissettirmeye başlamıştı. Bir vodvil sanatçısının oğlu olan Bob Fosse, yirminci yüzyıl caz dansının belki de en etkili figürüydü ve perdeye daha karanlık, daha alaycı bir duyarlılık getirdi.[11] Koreografisi; içe dönük dizleri, yana sürtünen adımları, omuz silkmeleri ve parmakları açık „jazz hands“ figürleriyle, ve seyircinin nereye baktığını denetlemek için ışıldağı kullanımıyla anında tanınırdı.[11]

Fosse'nin filmleri, klasik müzikalin gamsız romantizmini bilinçli olarak reddedip yetişkinlere yönelik, daha karanlık konuları tercih etti. Weimar dönemi Berlin'inin yozlaşması içinde geçen Cabaret (1972) ile En İyi Yönetmen Oscar'ını kazandı ve 1973'te Oscar'ı, Tony'yi ve Emmy'yi tek bir yılda kazanan tek kişi oldu — Cabaret, Broadway gösterisi Pippin ve televizyon özel programı Liza with a "Z." sayesinde.[11] 1979'da, müzikali itirafçı, parçalı bir psikodramaya doğru iten, kendini yıkıma sürükleyen bir yönetmen-koreografın portresi olan yarı otobiyografik All That Jazz filminin senaryosunu ortaklaşa yazdı ve filmi yönetti.[11]

Düşüş ve canlanma

Müzikalin ticari egemenliği, 1960'ların kültürel değişimlerinden sağ çıkamadı. Televizyon seyircileri çekip alırken ve zevkler çıplak gerçekçiliğe yönelirken, izleyiciler karakterlerin ansızın şarkıya başlamasını izlemeye daha az istekli oldu; The Sound of Music (1965) ve Mary Poppins (1964) gibi istisnalara rağmen, 1980'ler ve 1990'lar boyunca en güvenilir biçimde başarılı müzikal yapımcısı Disney'in animasyon stüdyosuydu.[12][5]

Biçim, dirençli olduğunu kanıtladı. Yeni yüzyılda canlanma, Baz Luhrmann'ın —doğrudan Bollywood müzikallerinden esinlendiğini söylediği— Moulin Rouge! (2001) filmi ve Rob Marshall'ın, Oliver! (1968) filminden bu yana En İyi Film Akademi Ödülü'nü kazanan ilk canlı çekim müzikali olan Chicago (2002) filmiyle başladı.[5][13] Damien Chazelle'in La La Land (2016) filmi, Hollywood'un altın çağının caz tınılı şarkı sahnelerini yeniden canlandırarak ve modelleri arasında Singin' in the Rain ile Meet Me in St. Louis filmlerini anarak bu soy bağını açıkça ortaya koydu.[5][13]

Neredeyse bir yüzyıl boyunca ayakta kalan şey, türü tanımlayan bahistir: seyircilerin, duygunun şarkıya ve harekete taştığı yükseltilmiş bir gerçekliği kabul edeceği. Berkeley'in tepeden çekilmiş geometrilerinden Minnelli'nin rüya balelerine, Kelly'nin yağmurla ıslanmış kaldırımlarına ve Fosse'nin duman kaplı kabarelerine kadar, film müzikali sinemanın teknik açıdan en zorlu ve duygusal açıdan en dolaysız biçimlerinden biri olmayı sürdürüyor — Broadway ile Hollywood arasında, her yeni kuşağın yeniden açtığı sürekli bir konuşma.

[1]: American Film Institute, „The Jazz Singer (1927)“, AFI Catalog of Feature Films. [2]: „The Broadway Melody“, Wikipedia. [3]: „Busby Berkeley“, Wikipedia; British Film Institute, „Where to begin with Busby Berkeley“. [4]: „Top Hat“, Wikipedia. [5]: „Musical film“, Wikipedia. [6]: „Oklahoma!“, Wikipedia. [7]: „The Wizard of Oz (1939 film)“, Wikipedia. [8]: „Vincente Minnelli“, Britannica. [9]: „Vincente Minnelli“, Wikipedia. [10]: „Stanley Donen“, Wikipedia. [11]: „Bob Fosse“, Britannica. [12]: „Musical film“ / „The Sound of Music“, Britannica. [13]: „Chicago (2002 film)“ ve „La La Land“, Wikipedia.

References

  1. 1.The Jazz Singer (1927). American Film Institute, 1927 ↗
  2. 2.The Broadway Melody. Wikipedia ↗
  3. 3.Busby Berkeley. Wikipedia ↗
  4. 4.Top Hat. Wikipedia, 1935 ↗
  5. 5.Musical film. Wikipedia ↗
  6. 6.Oklahoma!. Wikipedia, 1943 ↗
  7. 7.The Wizard of Oz (1939 film). Wikipedia, 1939 ↗
  8. 8.Vincente Minnelli. Encyclopaedia Britannica ↗
  9. 9.Vincente Minnelli. Wikipedia ↗
  10. 10.Stanley Donen. Wikipedia ↗
  11. 11.Bob Fosse. Encyclopaedia Britannica ↗
  12. 12.The Sound of Music. Encyclopaedia Britannica, 1965 ↗
  13. 13.Chicago (2002 film). Wikipedia, 2002 ↗
thefilmhistory
Tartışma0 yorum

Tartışmaya katılmak için giriş yap.

Henüz yorum yok — ilk sen ol.

caleido

sürüm 1.0.372

Discord'a katılomelasHakkımızdaŞehirlerGizlilik PolitikasıHizmet ŞartlarıVeri SilmeYardım
© 2026 Caleido