Elf collecties gerangschikt op wat ze werkelijk bezitten — van een nationaal museum op de havenpier tot de op een na grootste Egyptische collectie van Frankrijk.
Marseille is de oudste stad van Frankrijk, rond 600 v.Chr. gesticht door Griekse kolonisten uit Phocaea, en vandaag de op een na volkrijkste.[30] Het grootste deel van de vorige eeuw was het ook de grote Franse stad die reizigers oversloegen. Toen kwam 2013, toen Marseille Culturele Hoofdstad van Europa was[30] en tien jaar bouwwerk in één keer opeisbaar werd: het MuCEM opende in juni op de havenpier,[2] het Musée d'Histoire de Marseille heropende die september na een volledige verbouwing,[11] en het Musée des Beaux-Arts kwam tevoorschijn uit een in 2005 begonnen restauratie,[13] net als het Château Borély[22] en het Musée Regards de Provence.[20]
Dat geeft de stad iets wat weinig andere hebben. De meeste museumkwartieren groeien over twee eeuwen aan; die van Marseille werden binnen dezelfde paar jaren opnieuw gehangen en opnieuw doordacht, door conservatoren die elkaars plattegronden voor ogen hadden. En de collecties zijn eigen aan deze plek in plaats van algemeen Europees. De Vieille Charité bewaart wat de stad optekent als de tweede collectie Egyptische oudheden van Frankrijk na het Louvre;[7] het historisch museum toont vijf antieke scheepsrompen die uit het slib van de Griekse haven zijn gelicht, deel van wat wordt omschreven als de belangrijkste groep tentoongestelde antieke schepen in de Middellandse Zee;[11] het Cantini bezit een moderne collectie, samengebracht in een stad die zijn eigen museum de bakermat van de Europese avant-gardes noemt;[15] en het natuurhistorisch museum bezit het enige ooit gevonden exemplaar van de grootste gekko die de wetenschap kent.[25]
Hieronder worden elf musea gerangschikt. Vijf catalogusvermeldingen zijn weggelaten; de redenen staan aan het slot.
Marseille | Opened 2013 | National museum | 4.4★ (24,679 Google reviews)
De eerste echte verplaatsing van een Frans nationaal museum uit Parijs,[1] het MuCEM erfde de collecties van het Musée national des Arts et Traditions Populaires en de Europese afdeling van het Musée de l'Homme.[4] De collectie telt nu meer dan 350.000 objecten en, met de documentaire fondsen, ongeveer een miljoen werken, documenten en objecten in totaal.[1][3] De J4-kubus van Rudy Ricciotti en Roland Carta staat op ingepolderde havengrond achter een raster van vezelversterkt beton,[2] verbonden met het 17e-eeuwse Fort Saint-Jean door een 135 meter lange luchtbrug.[1] Het opende in juni 2013.[2]
Marseille | Building 1671–1749; museums opened 1992 and 1995 | Municipal museum complex | 4.5★ (5,292 Google reviews)
Het armenhuis van Pierre Puget, tussen 1671 en 1749 gebouwd rond een barokke kapel met ellipsoïde koepel, werd in 1951 als historisch monument aangewezen en tussen 1970 en 1986 uit het verval getrokken.[6] Het herbergt nu twee musea.[5] Het Musée d'Archéologie Méditerranéenne, hier in 1995 ondergebracht,[8] bewaart wat de stad optekent als de tweede collectie Egyptische oudheden van Frankrijk na het Louvre.[7] Daarboven toont het MAAOA, open sinds 1992, de Afrikaanse maskers en reliekhouders van Pierre Guerre, de Mexicaanse volkskunst die de filmmaker François Reichenbach naliet, en de gemodelleerde en gegraveerde schedels van dokter Gastaut.[9]
Marseille | Reopened 2013 | City history museum | 4.5★ (2,210 Google reviews)
Herbouwd en heropend op 14 september 2013, staat het te boek als het belangrijkste stadshistorische museum van Frankrijk, met 3.500 m² vaste opstelling rond de opgegraven site van de antieke haven.[11][10] Het middelpunt zijn vijf scheepsrompen die aan de Place Jules-Verne zijn gelicht — twee Griekse boten uit het late 6e eeuw v.Chr. en drie Romeinse vaartuigen — die samen met een Romeins wrak van de Bourse-site vormen wat wordt omschreven als de belangrijkste collectie tentoongestelde antieke schepen in de Middellandse Zee.[11] Buiten liggen de kaden van die haven nog in de open lucht.[10]
Marseille | Founded 1801; reopened 2013 | Municipal fine arts museum | 4.3★ (1,079 Google reviews)
Een van de vijftien musea die het Consulaat in 1801 oprichtte,[12] in de linkervleugel van Espérandieus Palais Longchamp — een waterkasteel opgericht om te vieren dat water uit de Durance eindelijk een stad bereikte die duizenden had begraven tijdens de cholera van 1834-35, en ingewijd in 1869.[14] Het heropende in juni 2013 na een in 2005 begonnen restauratie.[13] Puget overheerst, terecht, want hij bouwde ook de Vieille Charité;[31] bij hem hangen Perugino's La Famille de la Vierge, Rubens' La Chasse au sanglier, Davids Saint Roch en Michel Serres ooggetuigengezichten op de pest van 1720.[13]
Marseille | Bequeathed 1916; opened 1936 | Municipal modern art museum | 4.3★ (1,150 Google reviews)
Jules Cantini kocht dit hôtel particulier uit 1694 in 1888 en liet het in 1916 na aan Marseille op voorwaarde dat het een museum zou worden; het opende in 1936 en bezit een van de grootste openbare collecties van Frankrijk uit de periode 1900-1980.[16] Het museum plaatst zijn eigen stad aan de bakermat van de Europese avant-gardes,[15] en de opstelling bevestigt dat: Signacs Entrée du Port de Marseille, Derains Pinède, Cassis, Max Ernsts Monument aux oiseaux, André Massons Antille, Picasso's Tête de femme souriante en een zelfportret van Francis Bacon uit 1976.[16]
Marseille | Opened 1994 | Municipal contemporary art museum | 4.2★ (831 Google reviews)
Geopend op 28 mei 1994,[18] groeide het hedendaagse museum van de stad uit een moderne en hedendaagse collectie die oorspronkelijk door het Musée Cantini was gevormd.[17] De ruim duizend werken zijn precies daar het sterkst waar de Franse naoorlogse kunst het sterkst was — Nouveaux Réalistes, Figuration Narrative, Supports/Surfaces, Fluxus, Arte Povera, Amerikaanse conceptuele en performancekunst — met César, Yves Klein, Daniel Buren, Niki de Saint Phalle, Rauschenberg en Basquiat, en buiten een beeldentuin van heuveltjes en kommen.[17] Het staat onder het Cantini omdat het de jongere helft bezit van een collectie die ooit één geheel was, ver weg aan de avenue de Haïfa in het 8e arrondissement.[17]
Marseille | Foundation 1997; museum opened 2013 | Private foundation museum | 4.3★ (1,101 Google reviews)
Een particuliere stichting, in 1997 opgericht door de verzamelaars en mecenassen Pierre en Michèle Dumon, met zo'n 850 werken verbonden met de Provence en de Middellandse Zee — Monticelli, Ziem, Dufy, Manguin, Friesz onder ongeveer dertig regionale schilders.[20][19] Het gebouw draagt veel van het gewicht: Fernand Pouillons Station Sanitaire, de grensgezondheidscontrole voor wie over zee aankwam, in 2013 verbouwd en als museum geopend.[20] De collectie reikt regionaal en niet internationaal, en daarom staat ze onder de drie stedelijke kunstmusea erboven.
Marseille | Bastide 1767–1778; museum since 2013 | Municipal decorative arts museum | 4.3★ (1,153 Google reviews)
De bastide van Louis Borély, gebouwd tussen 1767 en 1778 — het gevelontwerp van Charles-Louis Clérisseau werd te uitbundig bevonden en door Marie-Joseph Peyre vereenvoudigd — behoudt haar interieurs: de beschilderde decoratie van Louis Chaix, de vergulde salon, een ovale marmeren kapel.[22] Na een in 2009 begonnen restauratie opende ze in 2013 als het stedelijke museum voor sierkunst, faience en mode.[22][21] De faience is de reden dat het zo hoog staat. Marseille was ruim een eeuw lang een van de belangrijkste faiencecentra van Frankrijk, naast Nevers en Rouen, met een hoogtepunt in de 18e eeuw,[23] dus dit is plaatselijke productie in een plaatselijk huis uit dezelfde decennia.
Marseille | 1819 | Municipal natural history museum | 4.3★ (2,224 Google reviews)
Gesticht in 1819 en ondergebracht in de rechtervleugel van het Palais Longchamp,[24][14] met de botanische, mineralogische en zoölogische collecties die het standaardmeubilair zijn van een 19e-eeuws Frans muséum, goed onderhouden. Eén bezit is niet standaard. Het enige bekende exemplaar van Delcourts reuzengekko bevindt zich hier: een opgezet dier van niet-geregistreerde herkomst dat in 1986 in de depots van het museum werd gevonden, 37 cm van snuit tot cloaca en minstens 60 cm in totaal — de grootste gekko die de wetenschap kent, uitgestorven, in 2023 overgeplaatst naar het geslacht Gigarcanum toen DNA de herkomst in Nieuw-Caledonië legde.[25]
Marseille | Bequeathed 1919; opened 1926 | Municipal decorative arts museum | 4.2★ (132 Google reviews)
Gesloten tot nader order: de eigen pagina van het museum draagt de mededeling „Fermeture du musée jusqu'à nouvel ordre" zonder heropeningsdatum, en het is sinds 2013 dicht voor renovatie, afgezien van korte openstellingen.[27][28] Dat is het vermelden waard, want elders wordt het nog altijd als geopend vermeld. Achter de deur ligt een herenhuis uit 1873 met meer dan 7.000 werken die Marie Grobet in 1919 aan de stad schonk — wandtapijten uit Aubusson en van de Gobelins, faience uit Moustiers en Marseille, muziekinstrumenten, schilderijen waaronder Delacroix en Murillo — openbaar sinds januari 1926.[28] Op collectie alleen overtreft het de vermelding hieronder.
Marseille | Municipal transport collection | 4.6★ (417 Google reviews)
Meer dan 250 machines over vier verdiepingen van een voormalige korenmolen in Merlan, ten noordoosten van het centrum, chronologisch geordend van 1885 tot heden.[26] Het hoort bij het stedelijke museumnetwerk en is geen showroom van een fabrikant, en de reeks is een echte geschiedenis in plaats van een parade van lievelingen. Het staat laatst omdat het onderwerp smal is en het gebouw geen kunsthistorisch gewicht draagt — maar de collectie is echt, ze is gemeentelijk, en anders dan bij de vermelding erboven kun je er naar binnen lopen.[26]
De rangschikking volgt drie criteria, in die volgorde van gewicht.
Ten eerste: wat de vaste collectie werkelijk bezit, en of het ergens anders te zien is. Daarom staan de Egyptische zalen van de Vieille Charité[7] en de antieke schepen van het historisch museum[11] bovenaan, en daarom tilt één onherhaalbaar exemplaar het natuurhistorisch museum boven zijn verder conventionele bezit uit.[25]
Ten tweede: het kunsthistorische gewicht van het gebouw en de plek, waarbij werk dat nog hangt in de ruimte waarvoor het gemaakt is zwaar telt. De beschilderde salons van het Château Borély[22] en Pierre Pugets armenhuis[6] zijn mede als architectuur gerangschikt, want in beide gevallen is het gebouw zelf het tentoongestelde.
Ten derde: bevestigd bezoekersbewijs — Google-waardering en aantal recensies, samen gelezen. Recensieaantallen meten bezoekersstromen, geen collecties, en bepalen nooit op zichzelf een positie: de drukste vermelding in de catalogus van deze stad is een winkelcentrum. Een eerdere versie van deze gids citeerde landelijke bezoekcijfers over 2018; die waren niet te herleiden tot een actuele gezaghebbende publicatie, dus zijn ze verwijderd in plaats van herhaald.
Uitgesloten, en waarom. Vijf catalogusvermeldingen bleven buiten beschouwing. Musée de l'illusion is een attractie met gezichtsbedrog en bezit geen collectie. Cosquer Méditerranée is een zorgvuldige, wetenschappelijk serieuze gedeeltelijke replica van de Grotte Cosquer, met de voornaamste schilderingen gereproduceerd naar een 3D-scan van het origineel — maar een replica: de authentieke grot ligt onder water en is gesloten, en wat getoond wordt is reconstructie, geen archeologisch materiaal.[29] De regel die illusiezalen uitsluit, sluit ook dit uit, op vorm en niet op kwaliteit. Le Musée du Savon de Marseille is de bezoekersruimte van een werkende familiezeepziederij, waar het aanbod bestaat uit de geschiedenis van de zeep en zelf zeep maken, naast een winkel.[34] Centre Commercial Centre Bourse is een winkelcentrum. Palais Longchamp is een monument, geen museum: het is het waterkasteel dat in de ene vleugel het museum voor schone kunsten en in de andere het natuurhistorisch museum huisvest,[14] beide hier op eigen kracht gerangschikt, zodat het apart vermelden één bezoek dubbel zou tellen.
Afwezig in de catalogus. Twee Marseillaanse instellingen die anders waren meegewogen, hebben geen catalogusvermelding, en er is er geen voor verzonnen. Het Musée des Docks Romains bewaart een Romeins pakhuis met de wijndolia op hun plaats — en is dicht; op de eigen pagina staat: „Le musée est actuellement fermé pour raisons techniques."[32] Frac Sud – Cité de l'art contemporain, de regionale collectie hedendaagse kunst aan de boulevard de Dunkerque, ontbreekt eveneens.[33]
Elf, geen veertien. Marseille is de tweede stad van Frankrijk met een betrekkelijk kleine museumsector, en een ranglijst opvullen tot een rond getal is precies wat dit format moet voorkomen. Elf vermeldingen verdienden een plaats; de rest niet.
Geen openingstijden, geen prijzen, geen tijdelijke tentoonstellingen. Alle drie veranderen sneller dan een gids kan worden bijgehouden, en een verkeerde openingstijd is erger dan geen. Twee dingen die niet snel veranderen worden in plaats daarvan onomwonden vermeld. Een lange sluiting is er één: het Musée Grobet-Labadié is tot nader order gesloten,[27] terwijl Google het zonder enige sluiting vermeldt. Het andere is een staande voorwaarde van het stedelijke netwerk: de officiële pagina's van het Cantini, het natuurhistorisch museum, het Château Borély en het motormuseum adviseren alle om vóór vertrek contact op te nemen met het museum, omdat niet elke zaal betrouwbaar bemenst is.[15][24][21][26]
Nog geen reacties — wees de eerste.