Tek bir sanat başkenti olmayan bir ülke — koleksiyonların gerçekten neye sahip olduğuna göre sıralandı
Almanya'nın tek bir sarayı hiç olmadı, bu yüzden tek bir Louvre da inşa etmedi. Büyük koleksiyonları rakipler eliyle, paralel olarak bir araya getirildi ve çoğu hâlâ oluşturuldukları yerde duruyor.
Dresden'inki 1560'ta Saksonya Elektörü Augustus'un kurduğu bir saray sanat odası olarak başladı ve — Güçlü August ile oğlu on sekizinci yüzyılın başında sistemli alımlara giriştikten sonra — Avrupa'daki en yoğun İtalyan ve Hollanda resmi birikimlerinden biri hâline geldi.[2] Münih'in Alte Pinakothek'i, Wittelsbachların üç yüzyıldır satın aldıklarını barındırmak üzere 1826-1836 arasında özel olarak inşa edildi.[4] Frankfurt'un Städel'i ise bambaşka başladı: 1815'te bankacı ve baharat tüccarı Johann Friedrich Städel, Rossmarkt'taki evini, sanat ve kitap koleksiyonunu ve tüm servetini kendi adını taşıyan bir vakfa bıraktı — Almanya'nın en eski müze vakfı ve hiçbir prensin karışmadığı, sivil bir kuruluş.[12] Saray, taç ve banka, üç ayrı şehirde; hiçbiri başkent değil.
Bunun pratik sonucu şu: Almanya'da bir müze gezisi bir yürüyüş rotası değil, bir tren tarifesidir. Ülkenin sanatının toplandığı tek bir bina yoktur ve belirli bir şehirdeki ikinci en iyi şey, orta ölçekli bir Avrupa başkentindeki en iyi şeyden çoğu zaman daha iyidir. Bu ayrıca ünlü adların eşitsiz dağıldığı anlamına gelir: Saksonya'nın hazinesinin Berlin'de bir karşılığı yoktur, Berlin'in erken dönem Hollanda resimlerinin de Münih'te bir karşılığı yoktur.
Berlin şu sıralar işleri karmaşıklaştırıyor. Müze Adası operasyonun ortasında: Pergamonmuseum inşaat nedeniyle tamamen kapalı; kuzey kanadının 4 Haziran 2027'de yeniden açılması bekleniyor, güney kanadının ise 2037'den önce açılması beklenmiyor.[43] Aşağıdaki Berlin girişleri, bugün içine girebileceğiniz olanlar.
Aşağıdakiler önce koleksiyonlara, ikinci olarak binanın ve yerin ağırlığına, üçüncü olarak da doğrulanmış ziyaretçi verilerine göre sıralandı. Yorum sayıları yalnızca bir ziyaretçi yoğunluğu sinyali olarak ele alındı, fazlası değil. Gerekçe, elenenler ve kıl payı kaçıranlar en sonda açıklanıyor.
Dresden | Semper gallery building 1847–54 | State art museum | 4.8★ (8,452 Google reviews)
Raffaello'nun 1754'te satın alınan Sistine Madonnası burada, Giorgione'nin Uyuyan Venüs'ü, Tiziano'nun Vergi Parası ve iki Vermeer — Çöpçatan ile Açık Pencerede Mektup Okuyan Kız — ile yan yana asılı.[2] Yaklaşık 750 tablo, yani koleksiyonun yaklaşık yüzde 40'ı, Gottfried Semper'in 1847–54 tarihli galeri kanadında sergileniyor; bu kanat 1945 bombardımanından sonra yeniden inşa edildi ve 1960'ta yeniden açıldı.[2] Derinliği Correggio, Mantegna, Poussin ve Watteau sağlıyor.[1] Almanya'nın başka hiçbir yerinde bu kadar çok birinci sınıf İtalyan ve Hollanda resmi tek çatı altında toplanmıyor.
Dresden | Historic rooms created 1723–1729; reopened 2006 | Baroque treasury museum | 4.7★ (9,425 Google reviews)
Güçlü August bu odaları 1723 ile 1729 arasında, içinden geçilerek gezilecek bir hazine dairesi olarak düzenletti; odalar bu plana göre yeniden kuruldu ve 2006'da yeniden açıldı.[7][8] Asıl mesele yöntem: aynalı Pretiosensaal'de ve komşu odalarda nesneler vitrinsiz biçimde yansıtıcı duvarların önünde duruyor, böylece oda bir ışıltı içinde eriyor.[8][7] Dinglinger'in en gösterişli kuyumculuk işleri ve 41 karatlık Dresden Yeşil Elması ayrı olarak, Yeni Yeşil Kubbe'de sergileniyor.[8] 25 Kasım 2019'daki bir soygunda üç kraliyet mücevher takımı çalındı; 31 nesne Aralık 2022'de geri alındı.[8]
Dresden | Built 1710–1728 | Baroque palace complex and museum campus | 4.7★ (56,977 Google reviews)
Pöppelmann ve Permoser'in 1710'dan 1728'e kadar aşamalar hâlinde inşa edilen ve 1719'da bir kraliyet düğünü için resmen açılan pavyonlu avlusu, önce bir mimarlık eseri, sonra bir müze yerleşkesidir.[28][27] Üç koleksiyonu barındırır: Eski Ustalar, Porselen Koleksiyonu — Augustus'un 1710'da kurduğu imalathanenin Meissen'leri, ayrıca Çin Kangxi ve Edo dönemi Arita işleri — ve Matematik-Fizik Salonu.[27][29] 1728'de kurulan bu kraliyet alet kabinesi, Blaeu'nun yaklaşık 1643 tarihli küresini, bir Pascaline hesap makinesini ve davul çalan ayı figürlü bir otomat saati saklar.[30]
Dresden | Arsenal 1873–1876; reopened 2011 | Military history museum | 4.6★ (7,873 Google reviews)
Daniel Libeskind, 1873–76 tarihli bir cephaneliğin içinden 29 metrelik bir kama geçirdi; müze, Ekim 2011'de, kendi deyişiyle Almanya'nın en büyüğü olan yaklaşık 20.000 metrekarelik iç ve dış sergi alanıyla yeniden açıldı.[38] Kama, kronolojik bir güzergâhı — 1300–1914, 1914–45, 1945 sonrası — keser; tematik bölümler de bu güzergâhı böler.[38] Koleksiyonda 800'den fazla kara, hava ve deniz aracı, yaklaşık 70.000 savaş üniforması ve SMS Schleswig-Holstein'ın gemi çanı bulunuyor.[38] İlan edilmiş konusu zafer değil, askerî şiddetin nedenleri, biçimleri ve sonuçlarıdır.[37]
Munich | 1836 | State art museum | 4.7★ (13,391 Google reviews)
Yetmiş iki Rubens tablosu, burayı sanatçının dünyadaki en büyük kalıcı koleksiyonu yapıyor; Lanetlilerin Düşüşü de bunlar arasında.[4][3] Buna Dürer'in 1500 tarihli Otoportre'si, Altdorfer'in İssos'ta İskender Savaşı, Leonardo'nun Karanfilli Madonna'sı, Bruegel'in Bolluk Ülkesi ve Rogier van der Weyden'in Columba Sunağı eklenir.[3] Leo von Klenze galeriyi I. Ludwig için 1826 ile 1836 arasında inşa etti ve aynı anda 800'den fazla eser asılı duruyor.[4] Burası Wittelsbach resim kabinesidir ve hâlâ inşa edildiği işi yapmaktadır.
Munich | 1903 | Science and technology museum | 4.5★ (43,896 Google reviews)
28 Haziran 1903'te kurulan bu müze, dünyanın en büyük bilim ve teknoloji müzesidir.[11] Kendi sayımına göre koleksiyonda 125.000 nesne var ve bunların yaklaşık 25.000'i 53 konu alanında sergileniyor — bu ayrımı yapmakta yarar var, çünkü büyük sayı sanki tamamı sergileniyormuş gibi alıntılanıyor.[9] Museumsinsel binasının yarısı, atom fiziğinden robot bilimine uzanan yaklaşık 20.000 metrekarelik tam bir yenilemenin ardından Temmuz 2022'de yeniden açıldı; diğer yarısı ise faal bir şantiye ve çalışmaların 2028'e kadar sürmesi planlanıyor.[10]
Munich | Villa built 1887–1891; reopened 2013 | Municipal art museum | 4.7★ (4,335 Google reviews)
Dünyadaki en büyük Der Blaue Reiter (Mavi Atlı) resim koleksiyonu; temelinde Gabriele Münter'in sekseninci doğum gününde bağışladığı bin eser var.[21] İnsanların gelme nedeni, ikisi de 1911 tarihli Kandinsky'nin İzlenim III (Konser) ve Marc'ın Mavi At I adlı eserleri; Beuys'un 1974–75 tarihli Zeige deine Wunde adlı çevre-işi de burada.[21][20] Mekân, Gabriel von Seidl'in 1887–91'de yaptığı, Franz von Lenbach'a ait Floransa üslubundaki villa; Norman Foster tarafından genişletildi ve Mayıs 2013'te yeniden açıldı.[21] Münih bu akımı icat etti ve elinde tuttu.
Munich | Antiquarium built 1568–1571 | Palace museum | 4.7★ (4,803 Google reviews)
Almanya'nın en büyük şehir sarayı: on avlu ve gezilebilen 130 oda.[24] Dük V. Albrecht'in antikaları için 1568 ile 1571 arasında inşa edilen Antiquarium, Alpler'in kuzeyindeki en büyük Rönesans salonudur.[24] Odalar, Wittelsbach beğenisini geç Rönesans'tan Barok ve Rokoko üzerinden Neoklasisizme kadar izler; bronzlar, saatler, duvar halıları, porselen, minyatürler ve ayin giysileriyle birlikte.[24][23] Bombardıman içini boşalttı ve odaların çoğu 1980'lere kadar yeniden inşa edildi — gitmeden önce bilmekte fayda var.[24]
Munich | Opened 2002 | Modern art, architecture and design museum | 4.5★ (9,729 Google reviews)
Dört devlet koleksiyonu, Stephan Braunfels'in 2002 tarihli tek bir binasını paylaşıyor; hepsi merkezî kubbeli bir rotondanın çevresinde düzenlenmiş: modern sanat, kâğıt üzeri işler, mimarlık ve tasarım.[32] Tek başına Die Neue Sammlung, endüstriyel tasarım, grafik tasarım ve uygulamalı sanat alanında yaklaşık 70.000 nesneye sahip ve kendini dünyanın en büyük endüstriyel tasarım müzesi olarak tanımlıyor.[32] Resim katı Picasso, Beckmann, Matisse, Kandinsky, Warhol ve Richter boyunca uzanıyor.[32] Çok az müze mimari çizimleri ve endüstriyel tasarımı resimle aynı düzeye koyar; bunu yapmak için en iyi gerekçe burası.
Dachau | Memorial site opened 1965 | Memorial site and museum | 4.7★ (18,322 Google reviews)
Comité International de Dachau adı altında örgütlenen hayatta kalanlar bu anıt alanı 5 Mayıs 1965'te açtı ve her yıl yaklaşık bir milyon kişi geliyor.[40][39] Kalıcı sergi, ayakta kalan bakım binasında yer alıyor ve kendi deyişiyle tutukluların yolunu izliyor.[40][39] Üzerinde Arbeit macht frei yazan Jourhaus kapısı, doğu çevresindeki üç gözetleme kulesi ve krematoryum orijinal; barakalar yıkıldı ve otuz ikisinin dış hatları betona döküldü.[40] Hangisinin hangisi olduğunu bilmek, bu yeri dürüstçe okumanın bir parçası.
Berlin | Collection begun 1815; Kulturforum building opened 1998 | State art museum | 4.7★ (5,508 Google reviews)
53 salonda yaklaşık 1.250 tablo asılı; alttaki etüt galerisinde ise 400 kadar daha var.[6] Bruegel'in 1559 tarihli Hollanda Atasözleri, Caravaggio'nun Muzaffer Aşk'ı, Vermeer'in İnci Gerdanlıklı Kadın ve Şarap Kadehi, Rembrandt'ın Yusuf'un Rüyası ve Dürer'in Jakob Muffel'i başlıca dayanaklar.[6][5] Alışılmadık biçimde koleksiyon, bir hanedandan miras kalmak yerine 1815'ten itibaren Prusya devletinin satın almalarıyla oluşturuldu — o yıl Giustiniani tabloları, 1821'de Edward Solly'nin 677 eseri — ve kapsamının bu kadar dengeli olmasının nedeni budur.[6] Hilmer & Sattler'in 1998 tarihli binası yalın ve olağanüstü aydınlatılmış.
Berlin | Building opened 1876 | State art museum | 4.5★ (8,870 Google reviews)
Friedrich August Stüler'in 1862'den itibaren inşa edilen ve Mart 1876'da açılan, bir kaide üzerindeki tapınağı on dokuzuncu yüzyılı barındırıyor: Caspar David Friedrich'in Deniz Kıyısındaki Keşiş'i, Menzel'in Demir Haddehanesi ve Schadow'un prensesler Luise ile Friederike grubu.[17] Gottlieb Schick'in 1802 tarihli Heinrike Dannecker portresi, müzenin kendi saydığı öne çıkan eserler arasında.[16] HG Merz'in 1998–2001 restorasyonu iç mekânı yeniden kurdu ve en üst katta Romantikler için salonlar ekledi.[17] Alman Romantizmi burada bir seçki değil, bir dizi olarak asılıdır.
Berlin | Opened 1968; reopened 2021 | Modern art museum | 4.6★ (5,438 Google reviews)
Mies van der Rohe'nin 15 Eylül 1968'de açılan cam salonu: sekiz haç biçimli kolon üzerinde siyah çelik bir çatı plakası; kalıcı koleksiyon ise dörtte üçü yeraltında olan alt katta.[22] Kübizm, Ekspresyonizm, Bauhaus ve Sürrealizm — Picasso, Kirchner, Kandinsky, Miró, Barnett Newman — dönüşümlü olarak sergileniyor, çünkü bina ne kadarının asılabileceğini sınırlıyor.[22] David Chipperfield'ın 140 milyon avroluk elden geçirmesi 2015'ten 2021'e kadar sürdü ve müze o yılın ağustos ayında yeniden açıldı.[22] Burada mimarlık, gerçekten de gitme nedeninin yarısıdır.
Berlin | Building 1898–1904; reopened 2006 | Sculpture, Byzantine art and numismatics museum | 4.5★ (6,920 Google reviews)
Ernst von Ihne'nin Müze Adası'nın ucundaki 1898–1904 tarihli kubbeli kaması; Hristiyan Doğu'dan ve Bizans'tan Orta Çağ üzerinden Barok'a uzanan Avrupa heykelini, Bizans Sanatı Müzesi'ni ve MÖ yedinci yüzyıldan günümüze uzanan, kabaca 500.000 parçalık bir sikke kabinesini barındırıyor.[26][25] Geç Alman Gotiğini Tilman Riemenschneider taşıyor; Bode'nin Leonardo'ya atfettiği, bugün ise geniş ölçüde on dokuzuncu yüzyıl işi olduğu savunulan Flora büstü ise müzenin uzun soluklu tartışması.[26] 156 milyon avroluk bir yenilemenin ardından 18 Ekim 2006'da yeniden açıldı.[26]
Frankfurt am Main | 1815 | Civic art foundation and museum | 4.6★ (12,945 Google reviews)
Almanya'nın en eski müze vakfı; 1815'te, bankacı ve baharat tüccarı Johann Friedrich Städel'in Rossmarkt'taki evini, sanat ve kitap koleksiyonunu ve tüm servetini ona bırakmasıyla kuruldu.[12] Vermeer'in Coğrafyacı'sı, Tischbein'in Roma Kırlarında Goethe'si ve Botticelli'nin Genç Bir Kadının Portresi, 700 yılı kapsayan yaklaşık 3.100 tablo ile 100.000'den fazla kâğıt üzeri işin başını çekiyor.[13][12] Schneider+Schumacher'in üstteki çimenliğe yerleştirilen disklerden ışık alan 2012 tarihli bahçe salonları, sergi alanını 4.000 metrekareden 7.000 metrekareye çıkardı.[13]
Frankfurt am Main | 1821 | Natural history museum | 4.6★ (4,741 Google reviews)
Almanya'nın ikinci büyük doğa tarihi müzesi; 22 Kasım 1821'de ziyarete açıldı.[34] Asıl ayırt edici yanı Messel Ocağı malzemesi: yakındaki bitümlü şist taş ocağından çıkan özgün fosiller; aralarında yaklaşık 50 milyon yıl önce yaşamış, 60 santimetreden kısa at atası Eurohippus messelensis de var.[34][33] Dinozor salonunda 1907'de bağışlanan 18 metrelik bir Diplodocus ve iki özgün Triceratops kafatası bulunuyor; Tyrannosaurus ise dürüstçe döküm olarak etiketlenmiş.[34] Burayı tekrarlanamaz kılan dinozorlar değil, Messel fosilleri.
Cologne | 1976 | Modern and contemporary art museum | 4.5★ (8,088 Google reviews)
Peter ve Irene Ludwig, bağış senedini Köln kentiyle 23 Şubat 1976'da imzaladı.[14] Müzede bugün yaklaşık 900 Picasso var — Barselona ve Paris'ten sonra dünyadaki üçüncü büyük koleksiyon — ayrıca kalıcı ödünç olarak 600 Rus avangart eseri, Rusya dışındaki en kapsamlı grup, ve önemli bir Pop Art koleksiyonu.[15][14] Fotoğraf koleksiyonu, on dokuzuncu ve yirminci yüzyıllar için Avrupa'nın en büyük ve en önemlileri arasında.[14] Busmann ve Haberer'in 1986 tarihli binası katedral ile Ren arasında yükseliyor.[15][14]
Cologne | Collection from 1824; Ungers building 2001 | Old master and 19th-century art museum | 4.6★ (3,193 Google reviews)
Kapalı. Müzenin tamamı iki yıllık bir genel yenileme için kapandı ve Oswald Mathias Ungers'in 2001 tarihli binasına Christ & Gantenbein imzalı bir ek yapı eklendiğinde, ancak 2028 sonunda yeniden açılacak; bu arada tablolar başka hiçbir yerde sergilenmiyor.[41] Bekleyenler, Ferdinand Franz Wallraf'ın 1824 tarihli vasiyetine dayanıyor: başını Stefan Lochner'in yaklaşık 1450 tarihli Gül Çardağındaki Meryem'inin çektiği ortaçağ Köln okulu, Rubens'in Juno ve Argus'u, bir Rembrandt otoportresi ve Gérard Corboud'dan kalıcı ödünç 170'in üzerinde Empresyonist ve Post-Empresyonist eser.[42]
Sıralama düzeni. Her yeri üç şey belirledi, ağırlık sırasıyla. Birincisi, kalıcı koleksiyonun neye sahip olduğu ve bunun başka yerde görülüp görülemeyeceği — bir Sistine Madonnası ya da 900 parçalık bir Picasso birikimi ikame edilebilir değildir. İkincisi, binanın ve yerin sanat tarihsel ağırlığı; bir eser hâlâ kendisi için yapıldığı odada duruyorsa fazladan puan: Güçlü August'un hazine odaları ile Münih Antiquarium'u burada puan alır, nötr bir hangardaki iyi bir koleksiyon almaz. Üçüncüsü, ilk ikisini yönlendirmek için değil denetlemek için kullanılan, doğrulanmış ziyaretçi verileri.
Yorum sayıları neden sıralama değildir. Bu listenin arkasındaki puanlama verilerinde Köln'ün çikolata müzesi, Alte Pinakothek ile Städel'in toplamından daha fazla Google yorumuna sahip; BMW Welt'inki ise Berlin'deki Gemäldegalerie'nin yaklaşık yedi katı. Yorum hacmi ziyaretçi yoğunluğunu, otoparkı ve ailelere hitabı ölçer. Duvarda ne olduğunu ölçmez.
Neler elendi ve neden. Replika ve deneyim mekânları kural gereği dışarıda: Hamburg'un Panoptikum'u (balmumu figürler tanımı gereği replikadır), Museum der Illusionen, Port des Lumières ve bir koleksiyon değil tek bir 360 derecelik panorama olan Dresden Panometer. Hiçbir koleksiyonu olmayan mekânlar da aynı nedenle dışarıda: EXPERIMINTA bir bilim merkezi, Motorworld bir perakende ve etkinlik kompleksi, BMW Welt ise sergi salonu bulunan bir teslimat merkezi. Çikolata ve kahve müzeleri birer marka cazibesi. Çok iyi iki kurum koleksiyon ölçütünde açıkça kalıyor ve niteliklerine rağmen eleniyor: Frankfurt'taki Schirn Kunsthalle ile Münih'teki Kunsthalle der Hypo-Kulturstiftung, kalıcı koleksiyonu olmayan sergi salonlarıdır. Köln Katedrali, Gero Haçı ve Üç Kral Rölikeri'ne rağmen, biletli bir müze kompleksi değil işlevini sürdüren bir kilise olduğu için elendi. Tarihî gemiler — Rickmer Rickmers ve U-434 denizaltısı — koleksiyon değil, korunmuş tek birer nesnedir.
Küçük ya da sessiz olmak kimseyi elemez. Gerçek koleksiyonları olan birkaç saray yalnızca yer darlığından dışarıda kaldı, değersizliklerinden değil: Moritzburg, Pillnitz ve Balthasar Neumann merdiveniyle Brühl'deki UNESCO listesindeki Augustusburg. Kıl payı kaçıran, Münih'teki Bavyera Ulusal Müzesi oldu; Riemenschneider heykelleri ve Bustelli porselen figürleri çoğu ulusal koleksiyona rahatça girerdi.
Kapanışlar tek tek denetlendi, çünkü Google tadilattaki bir müzeyi açık gösteriyor. Sıralamadaki bir giriş, Köln'deki Wallraf-Richartz, 2028 sonuna kadar tamamen kapalı ve resimleri başka hiçbir yerde sergilenmiyor; yine de sıralandı, çünkü bu liste koleksiyonları sıralıyor ve durum ilk kelimesinde belirtildi. Deutsches Museum'un yarısı şantiye; çalışmaların 2028'e kadar sürmesi planlanıyor. Bir tuzağı daha anmak gerek, çünkü bu hiç de bir kapanış değil: Dresden'in Yeşil Kubbe'si iki ayrı sunumdan oluşuyor ve Dinglinger'in gösterişli eserleri ile Dresden Yeşil Elması, burada listelenen tarihî odalarda değil Yeni Yeşil Kubbe'de.
Katalogda yok. Dürüst her ulusal sıralamaya girmesi gereken birkaç müze, Caleido henüz listelemediği için dahil edilemedi: Berlin'deki Pergamonmuseum ve Neues Museum, Nürnberg'deki Germanisches Nationalmuseum, Essen'deki Museum Folkwang, Düsseldorf'taki Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Kassel'deki Wilhelmshöhe Sarayı, Kunsthalle Bremen, Berlin Yahudi Müzesi ve Zeche Zollverein'daki Ruhr Museum. Katalog ayrıca altı şehirde yoğunlaşıyor; dolayısıyla bunu ülkenin dengeli bir taraması değil, bu altı şehrin en iyisi olarak okuyun.
Burada bilinçli olarak açılış saatleri, fiyatlar veya geçici sergiler yer almıyor. Bunlar değişir ve onları taşıyan bir rehber aylar içinde yanlışa düşer. Yola çıkmadan önce müzenin kendi sitesine bakın — özellikle inşaat çalışması süren iki giriş için.
Hamburg | Collection begun 1849 | Municipal art museum | 4.6★ (12,450 Google reviews)
Caspar David Friedrich'in Sis Denizi Üzerindeki Gezgin ve Buz Denizi adlı eserleri burada asılı; yanlarında Philipp Otto Runge, Menzel ve Manet'nin Nana'sı var.[19] Koleksiyon 1849'a uzanıyor ve bir yıl sonra halka açıldı; bugün birbirine bağlı üç binaya yayılıyor — Schirrmacher ve von der Hude'nin 1869 tarihli özgün yapısı, Fritz Schumacher'in 1914–21 tarihli kubbeli salonu ve O. M. Ungers'in 1997 tarihli, 5.600 metrekarelik Galerie der Gegenwart'ı.[19] Müze kendini, sekiz yüzyıllık sanat içinde bir gezinti sunan az sayıdaki kurumdan biri olarak tanımlıyor.[18] 2024'te 601.612 ziyaretçi çekti.[19]
Hamburg | 1874 | Applied arts and design museum | 4.5★ (3,919 Google reviews)
1874'te kurulan MK&G, kendini 9.000 yıl geriye uzanan bir koleksiyonla Avrupa'nın önde gelen tasarım müzelerinden biri olarak tanımlıyor.[36][35] Gücü eksiksiz iç mekânlarda: büyük bölümü 1900 dünya fuarından alınan Paris Odası, Otto Eckmann'ın 1897 tarihli Kuğu Halısı, bir Japon çay evi ve Verner Panton'un 1969 tarihli Spiegel kantini.[36][35] Ayrıca tarihî klavyeli çalgılar — klavsenler, virginaller, klavikordlar, fortepiyanolar — ile 1919-1933 arasında Max Sauerlandt döneminde edinilen Ekspresyonist eserler de burada.[36]
Henüz yorum yok — ilk sen ol.